Waarom / doel van de activiteit

Versier een T-shirt met een eigen tekening of tekst en druk het ontwerp met de zeefdruktechniek op de stof.

Beschrijving van de activiteit

Maak een eigen tekening of tekst en druk deze met een zeefdrukraam en textielverf op een T-shirt. Je maakt hiervoor eerst een sjabloon, waarna je de verf met een rakel door het gaas op de stof drukt. Werk bij een eerste poging bij voorkeur met één kleur en een eenvoudig ontwerp.

Het ontwerp maken

Stap 1: Maak een tekening op karton of stencilpapier of gebruik een kant-en-klaar sjabloon uit een winkel of van internet. Je kunt ook op de computer een ontwerp maken en dit op stickerpapier printen. Kleur de tekening niet in.

Controleer of het ontwerp op het T-shirt past en maak het zo nodig kleiner. In plaats van een tekening kun je ook een tekst met dikke letters gebruiken. Houd rondom het ontwerp een buitenrand van ongeveer 1,5 cm vrij.

Stap 2: Snijd de tekening of tekst met een stanleymes uit. Laat het omliggende karton of papier heel. Scheurt het, dan moet je opnieuw beginnen. Gebruik bij het uitsnijden een snijplank.

Het T-shirt en zeefdrukraam voorbereiden

Stap 3: Schuif een stuk karton in het T-shirt om te voorkomen dat de verf doordrukt naar de achterkant.

Stap 4: Plaats het sjabloon onder het zeefdrukraam en tape het vast aan de randen van het raam. Plak het niet aan het gaas vast. Zo voorkom je dat het sjabloon verschuift wanneer je met de rakel over het gaas gaat.

Is het papier of karton kleiner dan het zeefdrukraam? Bedek dan aan de onderkant van het raam de ruimte tussen het sjabloon en de randen met afplaktape. Zo kan daar geen verf door het gaas op het T-shirt komen.

Stap 5: Plaats het zeefdrukraam op de voorkant van het T-shirt, precies waar het ontwerp moet komen. Het sjabloon ligt nu direct boven op het T-shirt en het zeefdrukraam ligt daar weer bovenop.

De verf aanbrengen

Stap 6: Schep wat textielverf op het gedeelte van het zeefdrukraam dat het verst van je af ligt. Maak met de lepel een dikke streep verf die iets langer is dan de breedte van het ontwerp.

Gebruik genoeg verf om het hele ontwerp te kunnen bedrukken, maar niet meer dan nodig.

Stap 7: Trek de verf met de rakel over het sjabloon. Hierdoor wordt de verf door het gaas op het T-shirt gedrukt.

• Zet de rakel voorzichtig op het gaas en druk niet te hard terwijl je deze naar je toe trekt
• Maak alleen verticale streken, vanaf de streep verf naar de andere kant van het ontwerp. Bij horizontale streken kan verf zich ophopen en minder goed drogen
• Probeer de rakel in één beweging of in zo weinig mogelijk bewegingen over het ontwerp te trekken. Zo wordt de verf gelijkmatiger verdeeld en ziet de afdruk er strakker uit
• Schep na een beweging de overtollige verf van de rakel. Je kunt deze opnieuw gebruiken als je nog een keer met de rakel over het ontwerp moet gaan

Het zeefdrukraam verwijderen

Stap 8: Haal het zeefdrukraam en het sjabloon voorzichtig van het T-shirt. Zorg dat het gaas, het raam en het sjabloon daarbij niet verschuiven, omdat de verf anders kan uitsmeren.

Drogen en fixeren

Stap 9: Laat het T-shirt goed drogen. Hoe langer de verf kan drogen, hoe beter.

Stap 10: Leg een vel vetvrij papier of calqueerpapier over het ontwerp en strijk eroverheen. Hierdoor blijft de gedrukte afbeelding beter zitten, ook wanneer het T-shirt wordt gewassen.

Benodigd materiaal

• Wit T-shirt, of een andere kleur waarop de gekozen verf goed zichtbaar is. Bij witte verf kan bijvoorbeeld een zwart T-shirt geschikt zijn
• Karton of stencilpapier
• Pennen, potloden of stiften
• Stickerpapier, als je het ontwerp wilt printen
• Karton om in het T-shirt te schuiven en doordrukken te voorkomen
• Stanleymes
• Snijplank, bijvoorbeeld uit de keuken of speciaal voor knutselen
• Tape en eventueel afplaktape
• Lepel
• Zeefdrukraam
• Textielverf
• Rakel, bijvoorbeeld een stevig maar buigzaam stuk karton
• Vel vetvrij papier of calqueerpapier
• Strijkijzer
• Strijkplank

Een zeefdrukraam kun je kopen of zelf maken van hout of metaal en tule of gaas. Zeefdrukgaas is verkrijgbaar in verschillende dichtheden, aangegeven met T-waardes. Hoe hoger de T-waarde, hoe kleiner de openingen in het gaas. Door een fijne zeef, bijvoorbeeld 120T, komt weinig verf. Door een grove zeef, bijvoorbeeld 32T, komt juist veel verf. Voor het bedrukken van textiel wordt meestal gaas tussen 54T en 80T gebruikt.

Houd het bij een eerste keer zeefdrukken eenvoudig en gebruik één kleur textielverf. Kies bij voorkeur voor milieuvriendelijke textielverf.

Veiligheid

• Werk voorzichtig met het stanleymes en gebruik een snijplank om snijwonden te voorkomen.
• Draag een overall of schort om te voorkomen dat textielverf op je kleding komt. Textielverf is gemaakt om goed te hechten en kan daardoor ook lang op je handen blijven zitten.
• Sommige textielverf kan stoffen bevatten die via de huid schadelijk kunnen zijn. Draag daarom latex handschoenen wanneer je met de verf werkt.
• Komt er toch verf op je huid, was deze dan weg met water of dep de verf af met keukenpapier.
• Maak je handen nooit schoon met bleek of terpentine. Deze middelen verwijderen verf snel, maar zijn schadelijk voor de gezondheid.
• Controleer vooraf of de gebruikte textielverf stoffen bevat die schadelijk kunnen zijn voor de huid, ogen of longen.

Tips

• Laat iedereen een oud T-shirt van huis meenemen om de kosten te beperken.
• Maak het zeefdrukraam na afloop goed schoon met water en zeep.
• Is dit de eerste keer dat je zeefdrukt? Kies dan een eenvoudig ontwerp met grote vormen die makkelijk uit te snijden zijn. Plaats de vormen ver genoeg uit elkaar, zodat het karton of stickerpapier tijdens het snijden niet scheurt.
• Bij het uitsnijden kun je soms beter het papier draaien dan het mes. Daarmee verklein je de kans dat het karton of stickerpapier scheurt.
• Je kunt een T-shirt ook met zeefdrukinkt bedrukken. Controleer dan of je een zeefdrukraam met een andere gaasdichtheid nodig hebt. Voor eerste afdrukken op textiel met inkt wordt bijvoorbeeld gaastype 54T geadviseerd.
• Wil je niet zeefdrukken? Snijd dan alleen het sjabloon uit zoals bij stap 1 en 2 en verf het ontwerp met een tamponeerkwast op het T-shirt. Gebruik daarbij eveneens verticale streken.
• Meer uitleg over zeefdrukken is bijvoorbeeld te vinden bij WikiHow, Flow Magazine, Zeefdrukland en in deze YouTube-video.