zondag, 29 maart 2020 16:52

Herdenkingsstenen

Beoordeel dit item
(1 Stem)

Waarom / doel van de activiteit

Decoreer stenen en plaats ze bij een herinnering monument zoals oorlogsmonumenten.

Beschrijving van de activiteit

In aanloop naar 4 en 5 mei, of ter gelegenheid van een bijzonder verlies binnen je eigen groep, kun je met je speltak herdenkingsstenen maken. Deze stenen kunnen samen een aanvulling op een monument vormen, bijvoorbeeld een oorlogsmonument ter nagedachtenis aan de Tweede Wereldoorlog. Maar ook voor een herinneringsmonumentje binnen de eigen groep, als er plotseling een lid is weggevallen.

Het beschilderen van stenen is een creatieve manier om bijzondere gebeurtenissen of overleden personen te herdenken. Je kunt ook een steen beschilderen die je van een reis hebt meegenomen. Je hoeft geen kunstenaar te zijn om met plezier een steen te beschilderen. Het enige wat je nodig hebt, is een geschikte steen, verf en wat creativiteit.

Steentjes op Joodse graven

Op Joodse graven laten bezoekers, met name van Asjkenazische afkomst, vaak een steentje achter als teken dat ze er zijn geweest en de overledene hebben herdacht. Dit gebruik is eeuwenoud en stamt mogelijk uit de oudtestamentische tijd, toen het Joodse volk een nomadisch bestaan leidde. Overledenen werden begraven op de plek waar ze stierven en hun graven werden gemarkeerd met hopen stenen. Deze stenen hielpen ook om het graf te beschermen tegen dieren. Andere bezoekers vulden de stenen uit respect aan.

Later kreeg het plaatsen van stenen verschillende symbolische betekenissen:

  • Stenen vergaan niet en staan symbool voor eeuwigdurende grafrecht.
  • Een steen die weer en wind doorstaat, staat voor onvergankelijke liefde en eeuwig geloof.
  • Door een steentje toe te voegen, laat je zien dat je wilt voortbouwen op de goede daden van de overledene.
  • Een steentje laat zien dat het graf bezocht is, zoals op andere begraafplaatsen bloemen worden neergelegd.
  • Stenen kunnen ook symbool staan voor heiligheid, zoals de steen waarop Abraham Isaak zou offeren en de stenen van de tempelmuur in Jeruzalem.

Sefardische Joden in Nederland leggen vaak wat gras op het graf. In andere Sefardische gemeenschappen worden kaarsen gebrand, net als bij chassidische Joden.

De voorbereiding

Zoek een geschikte steen. Langs rivierbeddingen, beekjes, meren en stranden vind je vaak gladde, afgeronde stenen die ideaal zijn om te beschilderen. Door het rollen in het water zijn deze stenen mooi afgesleten. Je kunt echter iedere steen gebruiken die je aanspreekt.

Je mag geen stenen meenemen uit nationale parken en natuurgebieden. Let er ook op dat je geen planten of dieren verstoort door stenen weg te halen.

Maak de steen schoon met warm zeepsop en een tandenborstel. Spoel hem af en dep hem droog met een handdoek. Gebruik eventueel schuurpapier om ruwe plekken glad te maken, beginnend met korrel 100, gevolgd door 150 en 220.

Leg de steen klaar op een tafel of bureau. Dek het werkoppervlak af met krantenpapier of keukenpapier om verfvlekken te voorkomen.

Het beschilderen

Kies een ontwerp dat past bij de herinnering die je wilt vastleggen. Je kunt de hele steen ergens op laten lijken of een klein tafereel schilderen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Dieren, zoals een kat, hond, vis, lieveheersbeestje of uil.
  • Een tafereel, zoals een huis of een boomtak met een vogel.
  • Een inspirerend woord, zoals 'geloven' of 'hoop'.
  • Fantasiefiguren, zoals monsters voor Halloween.
  • Vrije vormen, zoals stippen, hartjes of vlaggen.

Schets je ontwerp eerst met een potlood op de steen. Je kunt ook op papier beginnen om je idee uit te werken. Gebruik bij voorkeur een H-potlood en teken lichtjes, zodat de lijnen niet door de verf heen zichtbaar blijven.

Gebruik acrylverf of verf voor buitengebruik. Acrylverf voor buiten is ideaal omdat deze geschikt is voor poreuze oppervlakken zoals steen en bestand is tegen wisselende weersomstandigheden. Gewone acrylverf werkt ook goed als je de steen binnen wilt bewaren. Gebruik een palet om kleuren te mengen, of neem een oud bord, vetvrij papier of folie over een stuk karton.

Gebruik goedkope penselen in verschillende maten. Het ruwe oppervlak van een steen kan penselen snel laten slijten. Met een groot penseel schilder je de grotere oppervlakken, terwijl je voor details een kleiner, niet te zacht acrylpenseel gebruikt.

Begin met de grote vlakken en basiskleuren. Laat deze drogen voordat je kleinere vlakken en details schildert. Je kunt één of beide zijden van de steen beschilderen. Laat bij het beschilderen van beide zijden de eerste kant enkele uren tot een dag drogen voordat je de steen omdraait.

Breng kleuren in lagen aan en laat iedere laag drogen voordat je verdergaat. Gebruik voldoende kleurcontrast, zodat de verschillende lagen zichtbaar blijven. Voor kleine details kun je ook een permanente marker gebruiken.

Met een stukje gescheurde keukenspons kun je textuur aanbrengen, bijvoorbeeld om gebladerte na te bootsen. Kleine fouten kun je wegwerken door eroverheen te schilderen of ze onderdeel van je ontwerp te maken. Zo kun je een verkeerd geschilderde vogel bijvoorbeeld veranderen in een wolk.

De afwerking

Laat de steen op een veilige plek enkele uren tot een dag drogen, zonder hem aan te raken of te verplaatsen. Controleer of alle verf volledig droog is.

Schrijf eventueel je naam en de datum op de steen met een permanente marker. Zo kun je later terugzien wanneer je de steen hebt beschilderd.

Wanneer de steen minstens een dag heeft kunnen drogen, kun je hem afwerken met een transparante lak of vernis, bijvoorbeeld een heldere urethaanlak. Dit beschermt de verf tegen barsten en afschilferen. Gebruik een geschikte lak voor buiten als de steen buiten komt te liggen. Spuitlak breng je buiten of op een goed geventileerde plek aan om het inademen van dampen te voorkomen. Laat dit door een volwassene doen of onder direct toezicht uitvoeren.

De afsluiting

De beschilderde stenen kun je als herinnering bij oorlogsgraven, monumenten of een eigen herdenkingsplek plaatsen. Leg ze op een mooie schaal of plaats ze op een respectvolle manier bij het monument, waar dit is toegestaan.

Dit kan bijvoorbeeld op 4 mei tijdens de Nationale Dodenherdenking, op 15 augustus bij de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië, of op een ander betekenisvol moment. Je kunt dit als groep doen, maar ook individueel.

De stenen kunnen ook op een andere manier worden gebruikt. Plaats ze als decoratie op een dienblad of vensterbank, gebruik ze als presse-papier of, als ze groot genoeg zijn, als stapsteen in de tuin. Je kunt een beschilderde steen ook cadeau doen aan een vriend, als teken van waardering.

Benodigd materiaal

  • Platte, ronde stenen
  • Plakkaatverf of acrylverf
  • Penselen in verschillende maten
  • Potloden en eventueel permanente markers
  • Palet of bord om verf op te mengen
  • Krantenpapier of keukenpapier
  • Water, zeep en een oude tandenborstel
  • Schuurpapier (optioneel)
  • Sponsje (optioneel)
  • Transparante lak of vernis

Veiligheid

  • Gebruik uitwasbare verf of draag beschermende kleding om verfvlekken te voorkomen.
  • Laat spuitlak buiten of op een goed geventileerde plek aanbrengen door een volwassene of onder direct toezicht.

Tips

  • Maak de penselen na afloop goed schoon met water en zeep. Laat penselen tijdens het schilderen niet in water staan, omdat dit de punten kan beschadigen. Leg ze tussendoor op een natte spons of handdoek.
  • Zoek online naar voorbeelden van beschilderde stenen of kies een steen waarvan de vorm al een bepaald onderwerp suggereert, zoals een vis of bloem.
  • Houd rekening met de natuur bij het verzamelen van stenen. Neem alleen stenen mee waar dat is toegestaan en verstoor geen planten of dieren.
  • Overleg vooraf met de beheerder van een begraafplaats of monument of je er beschilderde stenen mag neerleggen.
  • Ben je enthousiast over dit thema en/of wil je er meer over weten? Kijk dan op vrijheid.scouting.nl. Daar vind je onder andere het verhalenproject met verschillende persoonlijke verhalen van scouts die in de oorlog actief waren. Klik op het kaartje om te zien welke verhalen zich bij jou in de buurt hebben afgespeeld.

Aanvullende informatie

Lees 4737 keer Laatst aangepast op donderdag, 12 november 2026 14:45
Log in om reacties te plaatsen