Waarom / doel van de activiteit
Verzamel verschillende houtsoorten, test hoe ze branden en ontdek welk hout het beste kampvuur geeft.
Beschrijving van de activiteit
Niet iedere houtsoort brandt hetzelfde. Sommige soorten vatten gemakkelijk vlam, terwijl andere juist veel warmte geven of lang blijven gloeien. De scouts onderzoeken deze verschillen met kleine proefvuurtjes.
Deze activiteit kan over twee bijeenkomsten worden verdeeld. Verzamel en herken tijdens de eerste bijeenkomst verschillende houtsoorten. Gebruik kenmerken zoals bladeren, knoppen, schors en de structuur van het hout. Verzamel alleen dood hout waar dit is toegestaan, houd de soorten gescheiden en laat het hout volledig drogen.
Dan is het tijd voor de brandproef met de verschillende houtsoorten. Laat de scouts eerst voorspellen welke soort het gemakkelijkst ontbrandt, het snelst een goed vuur vormt en de meeste warmte geeft. Gebruik per proef dezelfde hoeveelheid hout, vergelijkbare diktes, dezelfde vuurvorm en evenveel aanmaakmateriaal.
Meet en noteer per houtsoort
- Hoe gemakkelijk dunne stukjes vlam vatten.
- Hoelang het duurt voordat een goed vuur brandt.
- Hoeveel warmte het vuur geeft.
- Hoelang het hout blijft branden of gloeien.
- Hoeveel rook en vonken ontstaan.
De warmte kan worden vergeleken door boven ieder vuur dezelfde hoeveelheid water gedurende dezelfde tijd te verwarmen. Meet vooraf en achteraf de temperatuur. Bespreek daarna welke houtsoort geschikt is voor aanmaakhout, een snel vuur of een langdurig warm vuur.
Vergelijking uit het Zakboekje Scouts
| Boomsoort | Hoeveelheid hitte | Aanmaakhout | Geschikt voor snel vuur |
|---|---|---|---|
| Eik | 5/5 | Redelijk | Redelijk |
| Beuk | 5/5 | Redelijk | Redelijk |
| Berk | 5/5 | Goed | Goed |
| Esdoorn | 4½/5 | Goed | Redelijk |
| Es | 4/5 | Redelijk | Goed |
| Den | 4/5 | Goed | Goed |
| Spar | 3/5 | Goed | Goed |
| Kastanje | 2½/5 | Slecht | Redelijk |
| Els | 2/5 | Slecht | Slecht |
| Populier | 1/5 | Slecht | Slecht |
Vergelijk de uitkomsten met deze tabel. Kloppen de waarnemingen, of zorgden verschillen in droogte, dikte en luchttoevoer voor andere resultaten?
Voorbereidingstijd
Reken op 30 tot 60 minuten om houtsoorten te verzamelen of klaar te leggen, gelijke porties te maken en een meetformulier voor te bereiden. Houd daarnaast rekening met voldoende droogtijd.
Als je zelf niet (meer) goed het verschil weet tussen verschillende houtsoorten, dan is een korte voorbereiding op internet wellicht handig. Je kunt wellicht ook een checklist maken voor je scouts aan de hand waarvan ze zelf de houtsoorten kunnen onderscheiden.
Benodigd materiaal
- Verschillende soorten droog en onbehandeld hout
- Determinatiekaart of bomengids
- Labels en stiften
- Weegschaal
- Meetformulieren en pennen
- Vuurplaatsen of vuurschalen
- Gelijke hoeveelheden aanmaakmateriaal
- Lucifers of aanstekers
- Stopwatches
- Hittebestendige bekers of pannetjes
- Water en maatbeker
- Thermometers
- Hittebestendige handschoenen of tang
- Bluswater, zand en branddeken
- EHBO-materiaal
Veiligheid
- Kijk uit met vuur. Kijk voor meer informatie over veilig stoken op in het veiligheidsblad stoken van vuur op www.scouting.nl.
- Check het stookbeleid van Scouting Nederland en stem het gebruik van open vuur af met het terreinbeheer en lokale regels.
Tips
- De vochtigheid en dikte van het hout hebben veel invloed op de uitkomst.
- Kijk eens op soorten brandhout op scoutpedia.nl.
- In het zakboekje scouts is een klein overzicht te vinden van het verschil tussen verschillende houtsoorten.
- Kies voor de activiteit Hout en geen vuur wat nu als je dieper wilt ingaan op het daadwerkelijk zelf maken van vuur zonder aanmaakmiddelen en meer wilt experimenteren met technieken zoals frictievuur.
