Waarom / doel van de activiteit

Maak vuurstarters van restmateriaal en ontdek welke het snelst vlam vat, het langst brandt en het handigst is op kamp.

Beschrijving van de activiteit

Restmateriaal verzamelen

Op veel blokhutten liggen afgeknipte stukjes sisaltouw, karton, oude kaarsstompjes of een kapotte jutezak. In deze activiteit gebruiken de scouts die restjes om vuurstarters te maken. Het is niet de bedoeling om nieuw materiaal te kopen. Gebruik vooral wat er al ligt of laat scouts thuis oude kaarsstompjes verzamelen.

Gebruik alleen natuurlijke materialen. Let goed op dat touw, stof of karton geen plastic laagje of kunststof vezels bevat. Zo blijven de vuurstarters geschikt om te gebruiken bij een kampvuur.

Kaarsvet smelten

De leiding smelt de verzamelde kaarsstompjes vooraf of onder begeleiding van de scouts. Zet de pan met kaarsvet niet direct op het fornuis of in het vuur, want kaarsvet kan te heet worden en ontbranden. Zet de pan met kaarsvet in een grotere pan met water en verwarm het kaarsvet au bain-marie.

Zet de pan met gesmolten kaarsvet op een stevige plek waar niemand er per ongeluk tegenaan loopt. Leg oude kranten, karton of bakpapier klaar waarop de vuurstarters kunnen uitlekken en afkoelen.

Rolletje jute

De scouts knippen stroken van een oude jutezak. Ze rollen een strook strak op en binden het rolletje dicht met een stukje dun touw of garen. Daarna dopen ze het rolletje voorzichtig in het gesmolten kaarsvet. Laat het rolletje uitlekken en uitharden op een oude krant.

Stormlucifers

De scouts knippen smalle stroken karton. In elke strook steken of klemmen ze een lucifer, zodat de lucifer extra brandbaar materiaal om zich heen krijgt. Daarna dopen ze het karton met de lucifer kort in het gesmolten kaarsvet. Laat de stormlucifers goed uitlekken en volledig afkoelen voordat ze worden opgeborgen.

Klosje sisal

De scouts wikkelen kleine stukjes sisaltouw om twee vingers, zodat er een klein klosje ontstaat. Ze binden het klosje eventueel vast met een dun touwtje. Daarna dopen ze het klosje in het gesmolten kaarsvet en laten het uitharden op een oude krant.

Aansteeklont

De scouts dopen een lang stuk katoenen, juten of sisaltouw van ongeveer twee meter in het kaarsvet. Dit wordt een langzaam brandende lont. Gebruik de lont bijvoorbeeld om een kampvuur vertraagd aan te steken. Zo kan eerst een verhaal, opening of uitleg worden gedaan terwijl het vlammetje langzaam richting het kampvuur kruipt.

Eigen ontwerpen

Laat de ploegen daarna zelf bedenken welke vuurstarters ze nog meer kunnen maken met de beschikbare restmaterialen. Spreek vooraf af dat alleen natuurlijke materialen gebruikt mogen worden. Iedere ploeg maakt één eigen ontwerp en legt kort uit waarom dit goed zou moeten werken.

Testen en vergelijken

Test de vuurstarters buiten op een veilige vuurplaats. Laat de scouts per soort meten hoelang de vuurstarter brandt. Bespreek daarna welke vuurstarter het snelst vlam vat, welke het langst brandt en welke het handigst is om mee te nemen op kamp.

Sluit af met een korte nabespreking. Wat werkte beter dan verwacht? Welke vuurstarter zouden de scouts meenemen op hike of kamp? En welke materialen zijn handig om voortaan te bewaren in plaats van weg te gooien?

Benodigd materiaal

• Oude kaarsstompjes of kaarsvet
• Oude pan voor het kaarsvet
• Grotere pan met water om au bain-marie te smelten
• Warmtebron, zoals een fornuis
• Kapotte of oude jutezak
• Stukjes karton
• Stukjes sisaltouw
• Dun touw of garen
• Lucifers
• Scharen
• Oude kranten, karton of bakpapier om de vuurstarters op te laten uitlekken
• Tang of prikstokje om materiaal veilig in het kaarsvet te dopen
• Emmer water, blusdeken of ander geschikt blusmiddel
• Stopwatch of telefoon om de brandtijd te meten
• Veilige vuurplaats voor het testen

Veiligheid

• Smelt kaarsvet altijd au bain-marie en nooit direct op een warmtebron, omdat kaarsvet bij te hoge temperatuur kan ontbranden.
• Laat scouts alleen onder toezicht werken met heet kaarsvet en zet de pan op een stevige plek buiten de looproute.
• Gebruik een tang, stokje of touwtje bij het dopen, zodat handen uit de buurt van het hete kaarsvet blijven.
• Gebruik alleen natuurlijke materialen zoals jute, katoen, karton en sisal; vermijd plastic touw, synthetische stof en geplastificeerd karton.
• Test de vuurstarters alleen buiten op een veilige vuurplaats met water of een geschikt blusmiddel binnen handbereik.
• Laat de vuurstarters volledig afkoelen voordat ze worden aangeraakt, meegenomen of opgeborgen.

Tips

• Laat scouts vooraf thuis kaarsstompjes verzamelen en vraag eventueel ouders of andere speltakken om mee te sparen.
• Maak van het testen een kleine wedstrijd tussen ploegen: welke vuurstarter brandt het langst, vat het snelst vlam of is het meest praktisch voor kamp?
• Laat oudere scouts zelf een testopstelling bedenken waarin ze eerlijk kunnen vergelijken, bijvoorbeeld met dezelfde hoeveelheid materiaal per vuurstarter.
• Gebruik de activiteit als voorbereiding op een kampvuuractiviteit of primitief koken.
• Bewaar de beste vuurstarters droog in een blik of glazen pot voor een volgende opkomst of kamp.
• Wil je een eenvoudige en overzichtelijke vuurstartersactiviteit met één vaste werkwijze, kies dan ook Vuurstarter van eierdozen, waarbij scouts met eierdozen, houtkrullen en kaarsvet praktische aanmaakblokjes maken voor een volgend kampvuur.