Waarom / doel van de activiteit
Doe proefjes waarbij je de energie van de zon op een speelse en onderzoekende manier leert kennen.
Beschrijving van de activiteit
De zon lijkt misschien alleen licht te geven, maar kan ook verrassend veel warmte en energie leveren. In deze opkomst onderzoeken de scouts dit zelf met verschillende proefjes. Ze meten temperatuurverschillen, bouwen een simpele zonnegrill en zien hoe lucht in beweging kan komen door zonnewarmte. Door zelf te experimenteren ontdekken ze hoe zonne-energie werkt.
Proefje 1. Water opwarmen: zwart vs. wit
Tijdens dit proefje onderzoeken de scouts hoe zonlicht warmte afgeeft en hoe verschillende kleuren daar invloed op hebben. Ze vergelijken twee bakjes water en ontdekken welke sneller opwarmt.
Zet twee gelijke bakjes naast elkaar op een zonnige plek. Zorg dat ze even groot zijn en van hetzelfde materiaal. Maak één bakje zwart (bijvoorbeeld door het te verven of zwart papier eromheen te doen) en laat het andere bakje wit of licht van kleur. Vul beide bakjes met precies dezelfde hoeveelheid water.
Laat de bakjes in de zon staan en meet op verschillende momenten de temperatuur van het water, bijvoorbeeld na 5, 10 en 15 minuten. Noteer de resultaten en vergelijk de verschillen. Welk bakje warmt sneller op?
Bespreek samen wat er gebeurt. Scouts ontdekken dat donkere kleuren meer zonlicht absorberen en daardoor sneller opwarmen, terwijl lichte kleuren juist meer licht weerkaatsen.
Je kunt het proefje uitbreiden door te variëren met andere kleuren, materialen of door de bakjes op verschillende plekken te zetten (in de schaduw of juist vol in de zon).
Proefje 2. Marshmallows zonnegrill experiment
Uitleg:
- Knip een stuk karton dat twee keer zo breed is als de doos en iets smaller dan de lengte.
- Beplak het karton met aluminiumfolie.
- Leg het karton zo in de doos dat het een soort halfpipe vormt en plak of niet het vast.
- Knip de twee zijkanten van de doos tot 1 cm van de bodem in.
- Prik een paar marshmallows op de pin en klem die in de twee inkepingen.
- Zet de doos zo dat de zon op het aluminiumfolie schijnt.
- Wacht tot de marshmallows smelten in jouw grill op zonne-energie. Zet de pin hoger als het te hard gaat en lager als het niet opschiet.
Achtergrond: Het aluminiumfolie werkt als een spiegel. Door de gebogen vorm van de spiegel worden extra veel stralen van de zon naar de marshmallows gestuurd. Door de warmte van de zon smelten de marshmallows.
Proefje 3. Zonnemolen
- Knip uit het karton twee rechthoeken van 6 bij 3,5 centimeter.
- Beplak een van de rechthoeken aan beide kanten met aluminiumfolie.
- Knip de twee rechthoeken precies in het midden tot de helft in.
- Schuif de rechthoeken in elkaar zodat je een molentje krijgt, met precies gelijke hoeken.
- Hang het molentje met garen aan het potlood/satéprikker.
- Leg het potlood/satéprikker op de jampot. Zorg dat het molentje goed in balans hangt en de jampot niet raakt.
- Zet de pot in de zon. Wat gebeurt er?
Achtergrond: Zwart neemt meer warmte op dan wit of zilver. De luchtdeeltjes gaan aan de zwarte kant harder bewegen: hier ontstaat meer luchtdruk. De deeltjes duwen de molen voort.
Benodigd materiaal
Proefje 1. Water opwarmen: zwart vs. wit
- 2 gelijke bakjes
- Water
- Zwart papier of zwarte verf (voor één bakje)
- Thermometer (liefst per groepje)
- Pen en papier (voor notities)
Proefje 2. Marshmallows zonnegrill experiment
- Schoenendoos
- Dun karton
- Lijm, plakband of nietmachine
- Aluminiumfolie
- Lange pin, bijvoorbeeld een breinaald
- Marshmallows
Proefje 3. Zonnemolen
- Jampot
- Potlood of satéprikker
- Dun garen
- Aluminiumfolie
- Zwart (geverfd) karton
- Lijm
- Schaar
- Zonnebrandcrème
Veiligheid
- Sommige onderdelen van de proefjes kunnen erg heet worden. Let er op en zorg dat je je niet verbrandt.
- Smeer je goed in met zonnebrandcrème en herhaal dit regelmatig om verbranding te voorkomen.
Tips
- Maak als leiding de molen en de marshmallowgrill eerst een keer thuis. Zo heb je een voorbeeld voor de scouts en kun je ze makkelijker helpen.
- Leg een koekje onder de marshmallows in de grill. Zo plakken ze niet op de bodem en zijn ze ook nog extra lekker!
- Deze activiteit heeft betrekking op het duurzame ontwikkelingsdoel: Doel 7 Betaalbare en duurzame energie.
- Sluit aan op S’mores uit de zonneoven als vervolgactiviteit waarin de zon gebruikt wordt om echt iets te bereiden. Zeker wanneer je na proefje 2 met de zonnegrill experiment honger hebt gekregen.