Waarom / doel van de activiteit

Ontdek de natuur en cultuur van Ghana met spellen over water, dieren en hergebruik.

Beschrijving van de activiteit

Bij de Talaab poel komen de welpen Hathi tegen. “Mag ik even die stapel dierenplaatjes bekijken?”, vraag Hathi aan Mor. “Maar natuurlijk”, zegt Mor: “Geen enkel probleem”. Hathi bladert door de stapel heen, en bij één plaatje blijft hij wat langer stilstaan. “Wat zie je?”, vraagt Shanti. “Hier staat een olifant op het plaatje, maar die ziet er heel anders uit als ik”, zegt Shanti: “Dat wil zeggen dat die olifant niet uit Azië, maar uit Afrika komt.”

1. De Baobab of apenbroodboom

Ghana ligt dicht bij de evenaar. Hathi vertelt dat je op veel plaatsen rondom de evenaar geen zomer en winter hebt zoals bij ons, maar een regentijd en een droge tijd. In de regentijd valt heel veel regen, maar in de droge tijd juist heel weinig. De planten zijn hierop aangepast. Een beroemde boomsoort in Ghana is de baobab, ook wel de apenbroodboom genoemd. Deze boom heeft een hele dikke stam, die wel meer dan 10 meter dik kan zijn. Als je eromheen wilt lopen, is dat meer dan 30 meter. Dat is net zo groot als een heel huis! In zijn dikke stam bewaart de boom tijdens de regentijd veel water, zodat hij de droge tijd kan overleven. Een baobab kan wel 1000 jaar oud worden.

Speelveld

• Startveld: zet hier het bord met ‘regentijd’, twee emmers water en de sponzen neer.
• Eindveld: zet hier het bord met ‘droge tijd’ en twee nagemaakte boomstammen neer, met in of voor elke stam een lege emmer.
• Plaats hindernissen om het spel spannender te maken.

Laat de welpen foto's of tekeningen van de apenbroodboom zien en vertel er iets over. Of leg boeken neer waarin de welpen deze boom zelf kunnen opzoeken. Waarom zou Hathi zo geïnteresseerd zijn in deze boom? Meet ook eens uit hoe dik een stam van 10 meter eigenlijk is. Past die boom wel op jullie speelveld?

Nu de welpen 'alles' weten over de apenbroodboom, gaan ze net als deze boom water bewaren voor de droge tijd. Speel dit spel met twee nesten tegelijk. Aan de ene kant van het veld begint de regentijd, waar emmers vol water staan.

De spons stelt een stukje van de stam van de baobab voor. Na het startsignaal laat de eerste welp de spons zoveel mogelijk water opzuigen. Vervolgens brengt de welp de spons langs de hindernissen naar de droge tijd aan de overkant. Hier knijpt de welp de spons uit in de lege emmer en geeft zo het water aan de rest van de boom. Daarna gaat de spons terug en mag de volgende welp lopen.

Probeer zoveel mogelijk water te bewaren voor de droge tijd! Welk nest heeft het meeste water verzameld?

2. Dieren in Ghana

Veel dieren die je in Nederland alleen in dierentuinen ziet, leven in Ghana in het wild. Doordat het er heel warm is, groeien er ook andere planten dan bij ons.

Hathi is gewend dat grote wilde dieren vrij rondlopen. Hij komt niet uit Ghana, maar weet dat daar, net als in de jungle, olifanten voorkomen. Hathi weet veel over de dieren die daar leven, maar weten jullie ook welke dieren waar thuishoren?

De welpen lopen om de beurt naar de overkant. Iedere welp krijgt een kaartje met een dier erop en legt dit in het juiste vak, op de plek waar het dier het meest voorkomt. Denk je dat een dier niet in Ghana thuishoort? Leg het dan in het vak 'Komt niet voor in Ghana'.

Daarna loop je terug en mag de volgende welp een kaartje brengen. Als alle kaarten zijn ingedeeld, kijken jullie samen met de leiding wat goed en fout is. De verkeerd ingedeelde dieren neem je terug om het nog eens te proberen. Hoe snel krijgen jullie alle dieren in het juiste vak?

Voorbeelden

• Ghana, savanne: olifant, tseetseevlieg, leeuw en antilopen
• Ghana, jungle/regenwoud: specht, papegaai en chimpansee
• Ghana, in en om het water: nijlpaard en krokodil
• Ghana, op of rondom de boerderij: koe en geit
• Hoort niet thuis in Ghana: zeehond, adder en roodborst

3. Anansi's spinnenweb

Anansi is een spin en maakt, net als de meeste spinnen, een web om lekkere vliegjes en andere insecten te vangen. Veel dieren in de jungle vinden dat fijn, want insecten kunnen vervelend kriebelen, zoemen en jeukend prikken.

Alleen Mang is niet blij met de spinnen. Mang lust zelf ook wel een lekker vliegje en vangt de insecten liever zelf. Mang zou daarvoor ook wel een handig web willen maken, maar helaas kan Mang geen spinnenweb maken.

Maar kunnen de welpen wel een spinnenweb maken? Eerst op onderzoek! Voordat we dat proberen, moeten we weten hoe een spinnenweb eruitziet. Zoek daarom tussen bomen en planten naar echte spinnenwebben. Het web van Anansi zul je hier waarschijnlijk niet vinden, maar wel webben van spinnen die hier leven.

Bekijk goed hoe zo'n web eruitziet, zonder het kapot te maken. Probeer ook een web te vinden waar een spin op zit of waarin beestjes gevangen zitten. Welke beestjes heb je gevonden?

Heb je een web met een spin of een beestje gevonden? Teken het dan na, inclusief het beestje. Daarna mag je het web zelf namaken.

Maak met een prikpen rondom acht gaatjes in een kastanje. Misschien moet de leiding hierbij helpen. Steek de satéprikkers in de gaatjes en knoop het draad onderaan één prikker vast, vlak bij de kastanje. Wikkel het draad vervolgens om de andere prikkers, zodat een web ontstaat. Zet het uiteinde met een knoopje vast en knip de rest van het draad af. Klaar is je spinnenweb! Dan kun je hiermee ook vliegen vangen! Tip: laat een stukje draad over om je spinnenweb aan op te hangen.

4. Gratis speelgoed gemaakt van afval

Raksha vertelt dat sommige mensen in Ghana minder geld hebben dan mensen in Nederland. Als je weinig geld hebt, kun je minder kopen. Daarom proberen mensen zoveel mogelijk gebruikte materialen opnieuw te gebruiken. Want alles wat je hergebruikt, hoef je niet opnieuw te kopen. En het is vaak nog beter voor het milieu ook!

Van afval kun je soms hele nuttige of leuke voorwerpen maken. Probeer van het afval een stuk speelgoed te maken. Als het af is, laat je het aan de andere welpen zien en vertel je wat je ermee kunt doen en hoe je ermee kunt spelen.

5. Schaduwen

Deze opdracht laat het verschil zien tussen schaduwen in Nederland en Ghana. Gebruik bij voorkeur een terrein dat deels in de zon en deels in de schaduw ligt. Als 'Ghanese zon' kun je een grote bouwlamp gebruiken die je hoog ophangt en recht naar beneden laat schijnen op een plek in de schaduw. Als Nederlandse zon gebruik je de echte zon. Schijnt die niet, dan kun je een tweede lamp schuin ophangen.

Je kunt de opdracht ook binnen uitvoeren met twee flinke spots: één schijnt recht naar beneden (Ghana), de andere schuin vanuit een hoek van het lokaal (Nederland). Zorg dat je de spots afzonderlijk kunt bedienen.

Ghana ligt dicht bij de evenaar. Daardoor staat de zon er veel hoger aan de hemel dan bij ons. Midden op de dag staat de zon zelfs bijna recht boven je! Je ziet dan maar hele korte schaduwen en soms bijna helemaal geen schaduw. Chil kan vanuit de lucht natuurlijk goed zien hoe dat eruitziet.

Hoe ziet de wereld eruit zonder schaduw, als de zon recht boven je staat? Om dat te ontdekken, zou je eigenlijk de zon moeten verplaatsen. Maar dat kan natuurlijk niet. Gelukkig kun je dit in Nederland nabootsen door onder een grote lamp te gaan staan die recht naar beneden schijnt.

Maak van bamboestokken en elastiekjes een paar simpele voorwerpen. Zet deze eerst onder de Nederlandse zon en daarna onder de nagemaakte Ghanese zon.

Bekijk daarna ook je eigen schaduw. Welke verschillen zie je? Het is in Ghana al veel warmer dan in Nederland, maar zonder schaduw kan het extra heet worden. Hoe zou je midden op de dag in Ghana toch schaduw kunnen maken? Laat de welpen dit uitproberen met lakens of dekens.

Benodigd materiaal

1. De Baobab of apenbroodboom

• Een paar afdrukken van foto’s of tekeningen van de Afrikaanse baobab. Zorg ook voor afbeeldingen van de vrucht, het blad, de bloem en de zaden. Of als je die mogelijkheid hebt: leg wat boeken neer waar deze boom in staat beschreven.
• 2 emmers met water, per spelronde bijvullen
• 2 nagemaakte stammen van de apenbroodboom (of een andere boom)
• 2 lege emmers
• Bord met “regentijd”
• Bord met “droge tijd”
• Minstens 2 sponzen
• Extra hindernissen

2. Dieren in Ghana

• Plaatjes van dieren, zowel uit Ghana maar ook een paar Nederlandse dieren
• 5 vakken met daarbij:
  • bord met “Ghana: Savanne”
  • bord met “Ghana: Jungle / regenwoud”
  • bord met “Ghana: op of rondom de boerderij”
  • bord met “Ghana: in en om het water”
  • bord met “Hoort niet thuis in Ghana”

3. Anansi's spinnenweb

• Papier en potloden of stiften
• Prikpen
• Kastanjes
• Ongeveer 8 lange satéprikkers per persoon
• Bolletjes wol, katoen of ander draad

4. Gratis speelgoed gemaakt van afval

• Zoveel mogelijk herbruikbaar (maar wel schoon) afval
• Eventueel sisaltouw (o.i.d.)

5. Schaduwen

• Bamboe stokken
• Elastiek en/of sisal touw
• Lakens of lichte dekens
• Eventueel wasknijpers
• Indien mogelijk een terrein deels in de zon en deels in de schaduw
• De Nederlandse en de Ghanese zon, bijvoorbeeld d.m.v. een bouwlamp