Waarom / doel van de activiteit
Bouw een stadsmuur, verzamel grondstoffen, verdedig tegen wildelingen en werk samen om te winnen.
Beschrijving van de activiteit
Speel een levende variant op Catan waarin nesten of ploegen grondstoffen verzamelen, korte opdrachten met basisvaardigheden uitvoeren en een eigen stadsmuur met wachttorens bouwen. Kleed het middeleeuwse spel aan met ridders, wachters en wildelingen. De deelnemers werken samen, denken tactisch na en strijden om de meeste punten. Bij de tips staan uitbreidingen en aanpassingen voor scouts.
Themaverhaal welpen
‘Waar blijft Rikki nou weer?’ zucht Mowgli. Hij heeft met Shanti, Broer Wolf en Rikki Tikki Tavi afgesproken op de Khaali Jagah vlakte voor een hardloopwedstrijdje. Shanti springt op en neer om warm te blijven. ‘Geen idee’, zegt ze. Broer Wolf snuffelt in de lucht. ‘Ik ruik zijn spoor, maar hij is ver weg. Laten we hem zoeken. Straks heeft die wildebras zich weer in de nesten gewerkt...’
Het spoor leidt naar de rand van Haveli. Daar zit Rikki Tikki Tavi in een boom, glurend door een raam. Mowgli en Shanti klimmen nieuwsgierig naar hem toe. ‘Ben je weer aan het spioneren?’ fluistert Mowgli. ‘Kijk naar die doos met kleine mensjes! Ze beleven de spannendste avonturen’, fluistert Rikki. Shanti giechelt. ‘Dat is een televisie.’ Ze legt uit wat dat is. ‘Waarom zou je naar andermans avonturen kijken?’ mompelt Mowgli. ‘Ik beleef ze liever zelf.’
‘Ssst!’ sist Rikki en wijst naar twee mensen aan een tafel. Ze gooien om de beurt met vierkante steentjes en verplaatsen een poppetje. ‘Ze spelen een bordspel’, legt Shanti uit. ‘Dat klinkt leuker, maar ik speel liever in de jungle’, zegt Mowgli. ‘En ik kan nooit zo lang stilzitten’, zucht Rikki. Dan beginnen zijn ogen te glimmen. Hij springt uit de boom en roept: ‘Komen jullie nog?’ Zonder antwoord af te wachten rent hij naar de Khaali Jagah vlakte. ‘Wat is dat gekke beest van plan?’ vraagt Broer Wolf als Mowgli en Shanti beneden komen. ‘Daar komen we maar op één manier achter’, lacht Shanti. Samen rennen ze achter Rikki aan...
Lees het verhaal voor aan het begin van de opkomst, laat Rikki Tikki Tavi of Broer Wolf kort vertellen wat er is gebeurd, of speel het na. Broer Wolf mag je vervangen door je eigen themafiguur. Laat de welpen bijvoorbeeld samen op zoek gaan naar Rikki, die bij een ruimte met een televisie en een spel Kolonisten van Catan naar binnen gluurt. Wat ziet hij daar allemaal? Rikki bedenkt een spel waarin hij en de welpen zelf avonturen beleven, zonder de hele tijd stil te zitten.
Start van het spel
De welpen spelen in nesten. Eén leidinggevende is spelleider; de anderen staan verspreid over het speelveld als ambachtslieden. Bij de spelleider staat een grote tafel waarop ieder nest zijn muur bouwt. Leg het spel en de bonuspunten uit, loot welk nest als eerste de Wildelingen treft en geef het startsignaal. Er zijn geen beurten: ieder nest speelt zelfstandig door tot het eindsignaal en kan verschillende dingen doen.
Grondstoffen verzamelen
De nesten halen grondstoffen bij vier ambachtslieden: de houthakker (hout), steenhouwer (bakstenen), touwvlechter (touw) en mijnwerker (naar keuze ijzer of cement). Hiervoor voeren de welpen een opdracht van minder dan vijf minuten uit (zie de ideeën hieronder). De ambachtsman beoordeelt het resultaat op tijd of hoeveelheid, of naar eigen inzicht, en beloont het nest met één tot drie grondstoffenkaartjes.
Bouwen
Wissel grondstoffen in voor bouwobjecten of stamkaarten:
- Muurblok (twee op elkaar = 1 punt): 1 cement en 1 steen
- Wachttoren (2 punten): 2 hout en 2 touw
- Stamkaart: 4 grondstoffen van één soort of 3 verschillende
- Ruilen: 3 grondstoffen van één soort voor 1 kaart naar keuze
Bouw aan de muur of zet een wachttoren erop, ertussen of ervoor. De muur is twee blokken hoog. Voor iedere nieuwe wachttoren moet eerst een volledig muurdeel van twee gestapelde blokken zijn gebouwd. Elk voltooid muurdeel levert 1 punt op, elke wachttoren 2 punten. Het nest met de langste muur van minimaal drie voltooide muurdelen krijgt de ‘langste muur’-toren (bijvoorbeeld een legotorentje), goed voor 3 bonuspunten. Een ander nest neemt de toren pas over als het minstens één voltooid muurdeel langer is.
Stamkaartjes kopen en inzetten
Grondstoffen kunnen ook worden ingewisseld voor stamkaartjes met verschillende voordelen. Na gebruik gaat een stamkaart onderop de stapel, behalve de Wachtruiters (zie hieronder).
De Wildelingen bevechten
De Wildelingen zijn wilde bosbewoners die de muur proberen te slopen. Gebruik een grote pion of een ander tastbaar symbool. Verstop die vóór het spel, buiten het zicht van de welpen, onder een van meerdere bekers. Elk nest kiest een beker; het nest met de pion krijgt als eerste de Wildelingen op bezoek.
Zolang de pion bij een nest staat, moet dat nest vóór het bouwen dobbelen tegen de spelleider. Gooit de spelleider even hoog of hoger, dan winnen de Wildelingen en slopen ze eerst één muurblokje. Zijn er alleen nog muurdelen met wachttorens, dan slopen ze een wachttoren. Gooit het nest hoger, dan wint de ‘Nachtwacht’: het mag verder bouwen en de pion naar een ander nest sturen, ook als de Wildelingen daar al eerder zijn geweest.
Wachtruiters
Onder de stamkaartjes zitten Wachtruiters die de muur verdedigen. Een nest mag deze pas inzetten met een wachttoren, met maximaal twee Wachtruiters per toren. Elke Wachtruiter telt het hele spel als één extra dobbelsteenoog bij de worp van het nest.
Het nest met de meeste Wachtruiters (minimaal drie) krijgt de ‘Wachtmacht’, bijvoorbeeld een pion in een andere kleur dan die van de Wildelingen. Deze levert 5 bonuspunten op. Het nest dat deze als eerste verdient, behoudt de pion totdat een ander nest méér Wachtruiters heeft.
Einde van het spel
Na het eindsignaal maken alle nesten hun laatste opdracht af en gaan ze naar de spelleider. Ze mogen hun resterende grondstoffen nog inwisselen voor bouwobjecten of stamkaarten. Tel daarna de punten op: het nest met de meeste punten wint.
Ideeën voor opdrachten
Mijnwerker (cement en ijzer)
- Voelspel
- Blinddoekparkoers
- Parcours onder elkaars benen doorkruipen
- Adem inhouden
Steenhouwer
- Stenenrace: ieder kind legt een steen in een emmer en loopt ermee mee, totdat iedereen de emmer vasthoudt
- Race met aan elkaar vastgebonden benen
- Kruiwagenrace
- Opdrukken
Touwenvlechter
- Knopen: platte knoop, mastworp of een lastige knoop ontwarren
- Grote knoop: ieder houdt één uiteinde van een pioniertouw vast zonder los te laten
- Vlechten
- Balanceren over een dik touw
Houthakker
- EHBO: pleister plakken en een mitella maken van een das
- Boomschors overtrekken met potloden en papier
- Leeftijd van een boomstronk bepalen door de ringen te tellen
- Eén minuut als een boom stilstaan
- Hout sprokkelen
Benodigd materiaal
- Grote tafel
- Bouwmateriaal, bijvoorbeeld legosteentjes met een andere kleur of dakje voor wachttorens, of bouwblokken: langwerpige voor muren en kubussen, driehoekige blokken en dakjes voor torens. Kaartjes kunnen ook, maar zijn minder leuk
- Voldoende grondstoffenkaartjes of miniaturen, zoals steentjes, touwtjes en takjes
- Bouwlijst (1 per nest of ploeg)
- Uitgeprinte en uitgeknipte stamkaartjes (aantal nesten of ploegen min 1, minimaal 2 sets; zie bijlage 1135-stamkaarten.pdf)
- Dobbelsteen
- Pionnen of andere symbolen voor de Wildelingen en de grootste Wachtmacht
- Legotorentje of ander symbool voor de ‘langste muur’-toren
- Materialen voor de gekozen opdrachten, zoals touw, stenen en emmers
- Eventueel aankleding voor de ambachtslieden
- Let op: de afbeeldingen op de stamkaartjes zijn niet ons eigendom.
Bron
Tips
- Gebruik voor extra sfeer een middeleeuws thema, bijvoorbeeld geïnspireerd op Floris of Het lied van ijs en vuur. Stem de aankleding af op de leeftijd en houd de nadruk op bouwen, opdrachten en samenwerken.
- Reken op minstens anderhalf uur. Las zo nodig een drink- of toiletpauze in: sluit de ‘bank’ tijdelijk, laat nesten hun opdracht afmaken maar geen nieuwe beginnen, en geef wachtende nesten na de pauze voorrang. Je kunt ook drinken bij de bouwtafel zetten en ieder nest op een eigen moment laten drinken, eventueel verplicht vóór het verder bouwen. Laat dan één welp naar het toilet gaan terwijl het nest doorspeelt.
- Het spel is voor jonge welpen best ingewikkeld. Laat oudere welpen helpen zonder alles over te nemen. Geef bijvoorbeeld een jongere welp de bouwblokken om neer te zetten waar de oudere welp aanwijst. De opdrachten alleen zijn voor de jongsten vaak al leuk genoeg.
- Verdeel oudere welpen en scouts evenwichtig over de subgroepen, ook als je met horizontale of zonder vaste nesten of ploegen werkt. Zijn van één nest (bijna) alle welpen van 10 jaar of ouder afwezig, verdeel de overige leden dan over andere nesten.
- Heb je te weinig leiding voor een spelleider en vier ambachtslieden? Laat de mijnwerker steen en ijzer leveren en voeg een paardenfokker toe voor touw (paardenhaar) en paardenmest in plaats van cement. Pas de bouwlijst aan: cement wordt mest en een wachttoren kost nog maar 1 touw in plaats van 2. Met drie leidinggevenden kan de spelleider ook houthakker zijn. Zijn er meer dan twee nesten, laat dan zo mogelijk twee nesten tegelijk bij één ambachtsman werken met zelfstandige opdrachten waarvan alleen het resultaat getoond hoeft te worden, of gebruik de volgende tip.
- Zijn er meer dan drie nesten of ploegen en kun je de drukke posten van steenhouwer en mijnwerker niet dubbel bemannen? Laat twee groepen bij een ambachtsman tegen elkaar strijden. De winnaar krijgt 3 grondstoffen, de verliezer 1 en bij gelijkspel krijgen beide groepen er 2.
- Wil je het spel voor welpen inkorten of vereenvoudigen, laat dan de strijd tegen de Wildelingen en de bonuspunten weg.
- Laat eventueel een leidinggevende als Wildeling rondlopen en welpen aftikken. Dit kan een ambachtsman of spelleider zijn; diens post of bank is dan tijdelijk gesloten. Wie getikt wordt, levert de grondstoffen in, of een Wachtruiterkaart die de grondstoffen beschermt. De bouwtafel is een Wildelingvrije zone, net als de ambachtslieden zolang een nest een opdracht uitvoert. Wachtende welpen kunnen wel getikt worden.
Als je dit spel met Scouts speelt
- Maak opdrachten uitdagender, bijvoorbeeld met moeilijkere knopen, echt hout bewerken of hakken en meer krachtsinspanning. Ze mogen ook langer duren als scouts ze zelfstandig kunnen uitvoeren en er meer grondstoffen tegenover staan.
- Gebruik de stamkaarten voor scouts.
- Laat ploegen behalve met de bank ook onderling grondstoffen verhandelen.
- Laat ploegen elkaar uitdagen in plaats van tegen de Wildelingen vechten. Beide ploegen dobbelen: de verdediger krijgt +1 per gebouwde wachttoren, de aanvaller +0,5 per Ranger in bezit. Scouts mogen Rangers ook zonder wachttoren inzetten.
- Wint de aanvaller, dan kiest die tussen twee muurdelen slopen, één wachttoren slopen of alle grondstoffen en stamkaarten van de verdediger roven.
- Wint de verdediger, dan verliest de aanvaller per dobbelsteenoog verschil één Ranger (‘dodelijk slachtoffer’), die onderop de stamkaartenstapel gaat. Heeft de aanvaller te weinig Rangers, dan gaat voor elk overgebleven oog één grondstofkaart of stamkaart naar de verdediger.
- Bouw eventueel letterlijk of figuurlijk aan ‘the Wall’ van sneeuw en ijs, zoals in de tv- en boekenserie. Vervang baksteen en cement door sneeuw- of ijsblokken van de ijshandelaar en bijvoorbeeld warm water uit de ‘warmwaterbron’ bij de ijzerertshoeve. Pas de bouwlijst aan (1 ijs en 1 water per blok) en gebruik opdrachten met ijs in plaats van stenen en met water.