maandag, 31 augustus 2015 02:00

Spelen met zintuigen

Beoordeel dit item
(7 stemmen)

Waarom / doel van de activiteit

Ontdek spelenderwijs hoe goed jij kunt ruiken, horen, zien, proeven en voelen met zintuiglijke spelletjes.

Beschrijving van de activiteit

Bij bijna alles wat we ontdekken spelen onze zintuigen een grote rol. Ze zijn een onuitputtelijke bron van informatie en bieden volop mogelijkheden voor spelletjes. Daarbij probeer je iets waar te nemen zonder een bepaald zintuig te gebruiken, of moet je een zintuig juist extra goed inzetten.

Ruiken: Zoek de juiste boom

Materiaal

  • Terrein met bomen, genummerd van bijvoorbeeld 1 tot 10
  • Kaartjes met geuren, zoals citroen, knoflook, ui, hertshoornolie en groene zeep

Trek een kaartje en zoek de boom met de geur die erop staat. Meerdere bomen kunnen dezelfde geur hebben.

Ruiken: Maak je eigen parfum

Materiaal

  • Pipetten (druppelaars)
  • Sterk geurende vloeistoffen, zoals rozenwater, alcohol, citroen, rozemarijn, kamille en mint

Breng met een pipet een gewenste geur aan op je pols of handrug. Druppel op dezelfde plek meerdere geuren tot je een geur hebt die bij jou past. Zo maak je je eigen parfum!

Ruiken: Reukspoor

Materiaal

  • Sterk geurende stoffen (zie Zoek de juiste boom)
  • Bepaal vooraf de grenzen van het speelterrein. Breng op enkele bomen één geur aan op neushoogte van de deelnemers. Wijs het beginpunt aan en probeer al snuffelend het spoor te volgen.

Variatie: breng de geur heel laag op de bomen aan.

Ruiken: Ga je neus achterna

Materiaal

  • Een voorwerp ingesmeerd met een sterk geurende stof
  • Een begrensd speelterrein

Probeer geblinddoekt en op je knieën het voorwerp te vinden.

Ruiken: Stinkerdje

Materiaal

  • Lekker ruikende stofjes (of juist niet)

Vorm een kring met één persoon in het midden, die de ogen sluit of wordt geblinddoekt. Breng bij iemand in de kring een geur aan. Spreek eventueel vooraf af waar, bijvoorbeeld op de hand of in de nek. De persoon in het midden probeert te ontdekken wie de geur draagt.

Ruiken: Geuren zoeken

Materiaal

  • Minstens 42 flesjes, liefst ondoorzichtig, gelijk van vorm en met schroefdop
  • Verschillende geurende stoffen

Speel alleen of met een klein groepje. Zet de flesjes in rechte rijen, bijvoorbeeld op een schaakbord. Begin bij een aangewezen flesje en ruik eraan. Ruik vervolgens aan de omliggende flesjes en kies het flesje met de juiste geur. Ga zo verder. De geur van het eerste flesje bepaalt de route over het speelveld.

Er zijn verschillende manieren om het geurspoor uit te zetten:

  • Eenvoudig: alle juiste flesjes hebben dezelfde geur. Alles wat anders ruikt, is fout.
  • Op geursoort: volg een bepaald soort geur, bijvoorbeeld kruiden of zoete geuren. Vanuit kerrie kun je naar paprika, maar niet naar spiritus of afwasmiddel.
  • Moeilijker: maak een associatiespoor van verschillende geuren, bijvoorbeeld groene zeep, Dubro Citron, citroenjam, andere jam en honing.

De uitdaging is vooral om de verkeerde flesjes duidelijk fout te maken. Kan de spoorzoeker jouw gedachtegang volgen?

Proeven: Smaakpapillen

Materiaal

  • Zoutoplossing
  • Suikeroplossing
  • Azijn
  • Wattenstaafjes
  • Bekertjes water om de mond te spoelen
  • Eventueel kaartjes om de verschillende smaakgebieden op de tong in te vullen

Bij het proeven van voedsel speelt je tong een belangrijke rol. Onderzoek waar op je tong je zoet, zout en zuur proeft (zie tekening). Doop een wattenstaafje in een van de drie oplossingen en stip de aangegeven plaatsen op je tong aan. Spoel daarna je mond en herhaal dit met de andere oplossingen. Neem eventueel de tekening van de mond over en vul deze in (a = bitter).

Proeven: Wat proef je?

Materiaal

  • Vloeistoffen, zoals water, melk, appelsap, grapefruitsap, thee en koffie, bij voorkeur in doorzichtige flessen
  • Een of meer kleuren kleurstof (heel weinig is voldoende)
  • Lepeltjes of bekertjes om te proeven

Meng de drankjes met een beetje kleurstof. Laat de proefpersonen raden wat ze proeven. Worden ze misleid door de vreemde kleuren?

Zien: Knipoogje

Materiaal

  • Geen (minimaal 8 deelnemers)

Ga in een kring zitten, zodat iedereen elkaar goed kan zien. Iedereen sluit de ogen en de spelleider tikt één persoon op de schouder. Die is de moordenaar.

Iedereen opent de ogen en kijkt rond. De moordenaar probeert zo onopvallend mogelijk knipoogjes uit te delen. Wie een knipoog ontvangt, valt dood neer en doet niet meer mee. De anderen proberen de moordenaar te ontmaskeren. Wie denkt het te weten, mag de naam noemen. Bij een verkeerde gok is die speler ook dood. De winnaar is degene die de moordenaar raadt of als laatste overblijft.

Variatie: speel met meerdere moordenaars die ook elkaar kunnen doden.

Zien: Ik zie, ik zie ...

Materiaal

  • Geen

Ga tegenover elkaar staan of zitten en bekijk elkaar goed. Draai je om en verander allebei iets aan je kleding. Kijk elkaar opnieuw aan. Wie ontdekt de verandering het eerst?

Zien: Droedels

Materiaal

  • Droedels

Droedels zijn plaatjes of tekeningen van voorwerpen of personen, gezien van bovenaf. Wat stelt elke tekening voor?

Zien: Beelden maken

Materiaal

  • Droedels

Verdeel de deelnemers in twee groepen. Eén groep neemt samen een houding aan en vormt een beeldengroep. De andere groep bekijkt het beeld goed. Daarna gaat het beeld uit elkaar en probeert de tweede groep het precies na te maken.

Zien: Foto's maken

Materiaal

  • Droedels

Dit spel is heel geschikt om een onbekende omgeving te verkennen. Eén persoon is het fototoestel, de ander de fotograaf. Het fototoestel houdt de ogen dicht terwijl de fotograaf diegene door de omgeving begeleidt.

Bij een interessant onderwerp stelt de fotograaf het fototoestel op, eventueel vanuit een creatieve hoek, zodat de ogen als lens op het onderwerp gericht zijn. De lens mag even open: de foto is genomen. Zoek daarna een volgend onderwerp en wissel na enkele foto's van rol.

Bespreek achteraf waarom je bepaalde onderwerpen hebt gefotografeerd en wat het fototoestel precies heeft gezien.

Zien: Ogen bedriegen

Materiaal

Omschrijf wat je ziet.

Voelen: Domino

Materiaal

  • Karton of triplex voor de dominostenen
  • Minstens zes verschillend aanvoelende materialen, zoals grof textiel, schuurpapier, metaal en dun schuimrubber

Maak dominostenen (dit kunnen de kinderen ook zelf doen) en bevestig in plaats van stippen de verschillende materialen erop. Speel vervolgens geblinddoekt of met gesloten ogen domino door te voelen welke stenen je kunt aanleggen.

Vooral de eerste keren is een spelleider nodig om de stenen goed te laten liggen en de beurten bij te houden.

Voelen: Voelkim

Materiaal

  • Een aantal herkenbare voorwerpen
  • Een doek of doos

Leg de voorwerpen onder een doek of in een doos met één of twee handgaten. Laat de deelnemers een bepaalde tijd voelen en daarna opschrijven of noemen welke voorwerpen ze hebben herkend. Naast voelen speelt ook het geheugen een rol.

Voelen: Voelkim met tafel

Materiaal

Zie Voelkim

Geef zittend rond een tafel een voorwerp onder de tafel door, zodat niemand het ziet. Dit kan ook in een kring met gesloten ogen. Gebruik gerust voorwerpen die raar, vies of eng aanvoelen.

Voelen: Voelkim met personen

Materiaal

  • Geen

Loop stil en met gesloten ogen door elkaar en vorm op een bepaald moment tweetallen. Bij een grotere groep kun je een binnen- en buitenkring in tegengestelde richting laten draaien.

Op een teken staat iedereen stil tegenover een partner. Houd de ogen dicht en probeer zwijgend, door te voelen, te ontdekken wie tegenover je staat. Als iedereen het denkt te weten, noemen de deelnemers een naam en openen ze hun ogen.

Voelen: Standbeeld

Materiaal

  • Geen

Eén persoon neemt een houding aan. De ander voelt geblinddoekt of met gesloten ogen hoe die houding eruitziet en probeert deze vervolgens met gesloten ogen na te doen. Open daarna de ogen om het resultaat te controleren.

Variatie: speel met twee tweetallen. Eén tweetal vormt samen een beeld dat het andere tweetal probeert na te maken.

Voelen: Voeldozen

Materiaal

  • Dozen
  • Vulmateriaal, zoals zaagsel, zand, houtkrullen, piepschuim of verpakkingschips
  • Een voorwerp om te zoeken

Vul de dozen met verschillende materialen en verstop daarin een voorwerp. Laat de deelnemers op gevoel zoeken. Dit spel kan zonder spelleiding gespeeld worden. Je kunt ook dozen maken waarin twee personen tegelijk kunnen voelen.

Horen: Ik was in de dierentuin en hoorde ...

Materiaal

  • Geen

Vorm een kring. De eerste speler begint: "Ik was in de dierentuin en hoorde bèèèè..." De volgende herhaalt dit en voegt een geluid toe: "Ik was in de dierentuin en hoorde bèèèè, toktok..." Zo gaat het verder.

Wie de volgorde verwisselt, een geluid vergeet of dubbel noemt, of een eerder gebruikt geluid toevoegt, is af en slaat de volgende ronde over. De kring wordt steeds kleiner, tot er één winnaar overblijft.

Horen: Ik hoor, ik hoor wat jij niet hoort ...

Materiaal

  • Tekengerei

Eén persoon staat uit het zicht van de anderen en maakt verschillende dierengeluiden, aangegeven door kaartjes of de spelleider. De overige deelnemers tekenen de dieren die ze denken te horen.

Horen: Praten langs een draadje (veldtelefoon)

Materiaal

  • Twee lege blikjes zonder deksel
  • Touw

Boor in de bodem van elk blikje een gaatje. Steek het touw van binnen naar buiten en leg aan de binnenkant een knoop. Trek het touw strak tussen de blikjes. Nu kun je berichten in het ene blik fluisteren, of bij een langer touw spreken, die in het andere blik te horen zijn. Een primitieve telefoonlijn!

Horen: Luistermemory

Materiaal

  • Onderscheidbare inhoud in identieke kokertjes, zoals suiker, rijst, steentjes en hagelslag

Vul steeds twee identieke kokertjes met hetzelfde materiaal en zet alle kokertjes door elkaar. Probeer om de beurt twee bij elkaar horende kokertjes te vinden door ermee te schudden.

Horen: De stemband

Materiaal

  • Mobiele telefoon met opnames van stemmen van bekende personen

Raad welke persoon je hoort. Speel individueel of in groepjes. Je kunt ook andere geluiden gebruiken; dan heet het spel de geluidsband.

Horen: Niet om aan te horen ...

Materiaal

  • Koptelefoon
  • Mobiele telefoon met muziek

Zet een koptelefoon op en speel muziek, zodat je je eigen stem nauwelijks hoort, zonder het volume te hard te zetten. Probeer hardop een liedje te zingen, liefst in een heel ander ritme. De toehoorders proberen het liedje te herkennen en ontdekken misschien waarom je het Eurovisie Songfestival niet zult winnen. Ooit aan playback gedacht?

Horen: Wat valt daar nou?

Materiaal

  • Houten blad
  • Verschillende kleine, onbreekbare voorwerpen, zoals een munt, boek of kammetje

De spelleider laat een voorwerp op het houten blad vallen. De anderen luisteren geblinddoekt, met gesloten ogen of met hun rug naar het blad, en proberen het voorwerp aan het geluid te herkennen. Herhaal dit met de andere voorwerpen.

Horen: Stilte!

Materiaal

  • Geen

Wees één minuut helemaal stil en luister aandachtig. Welke geluiden heb je gehoord? Maak er eventueel een wedstrijd van: wie hoorde de meeste geluiden?

Horen: Stoorzendertje

Materiaal

  • Geen (minimaal ongeveer 10 deelnemers, verdeeld in twee groepen)

Zet de groepen minstens 10 meter uit elkaar. Eén speler van groep één gaat achter groep twee staan. Groep één krijgt een woord of zin en probeert die naar de groepsgenoot achter groep twee te schreeuwen. Groep twee probeert dit te verhinderen door zoveel mogelijk lawaai te maken.

Tip: wissel af en speel dit niet te lang.

Horen: Tekendictee

Materiaal

  • Tekenpapier
  • Potloden
  • Een voorbeeldtekening, bijvoorbeeld een compositie van aangrenzende cirkels, vierkanten en driehoeken

De spelleider beschrijft de tekening zo nauwkeurig mogelijk, zonder deze te laten zien. De anderen proberen op basis van de beschrijving de tekening zo precies mogelijk na te maken.

Themaverhaal bevers

Bas Bos en Stuiter wandelen met Hond door het bos. Hond snuffelt aan bijna elke boom en plast soms tegen een stam. "Waarom doet Hond dat?" vraagt Stuiter. Bas Bos legt uit dat honden heel goed kunnen ruiken of er een andere hond langs is geweest, zelfs of het een mannetje of vrouwtje was. Met hun eigen geur laten ze weten dat ze er zijn geweest.

Even later wijst Bas Bos naar een roofvogel hoog in een boom. "Wat zou die zien? Ik zie niets!" zegt Stuiter. "Maar de roofvogel wel," legt Bas Bos uit. "Roofvogels kunnen heel goed kijken."

Even verderop zien ze kleine hoopjes aarde. "Wat zijn dat?" vraagt Stuiter. Bas Bos vertelt dat het molshopen zijn. Mollen leven onder de grond en graven gangen. Ze zien niet zo goed, maar voelen heel goed met hun snorharen. "En wist je dat neushoorns met hun kleine oren heel goed kunnen horen? Olifanten kunnen dat met hun grote oren ook!"

Benodigd materiaal

  • Afhankelijk van het gekozen spel.

Tips

  • Een leuk voorlees- of prentenboek voor bevers is Zintuigen van dieren van Mary Mackill (serie Zintuigen).
  • Laat bevers en welpen fruit onderzoeken met Fruit met al je zintuigen. Ze kijken, ruiken, voelen en proeven om verschillen tussen fruitsoorten te ontdekken.
  • Liever buiten kijken en onthouden? Bij Natuur kimspel bekijken deelnemers hoe bladeren, takjes en andere natuurvondsten zijn neergelegd en maken ze dit na met zelfgevonden materialen.

Aanvullende informatie

Lees 27685 keer Laatst aangepast op zaterdag, 14 november 2026 14:03
Log in om reacties te plaatsen