Waarom / doel van de activiteit
Bouw een zonnestelsel op schaal en ervaar hoeveel lege ruimte er tussen de planeten ligt.
Beschrijving van de activiteit
Op afbeeldingen staan de planeten vaak dicht bij elkaar. In werkelijkheid liggen ze op enorme afstanden van de zon. Zet deze afstanden op schaal uit en ontdek al lopend hoe uitgestrekt ons zonnestelsel is.
Kies eerst welk voorwerp de zon voorstelt. Gebruik een pingpongbal voor een compact model, een tennisbal voor een groter model of een voetbal als er veel ruimte beschikbaar is. Kies een geschikt startpunt (bijvoorbeeld de voordeur van het clubhuis) en leg daar de zon neer. De afstanden in de tabel zijn gemeten vanaf de zon en gebaseerd op de gemiddelde afstand van iedere planeet tot de zon.
| Planeet | Zon als pingpongbal | Zon als tennisbal | Zon als voetbal |
|---|---|---|---|
| Mercurius | 1,7 m | 2,8 m | 9,1 m |
| Venus | 3,1 m | 5,2 m | 17,1 m |
| Aarde | 4,3 m | 7,2 m | 23,6 m |
| Mars | 6,6 m | 11 m | 36 m |
| Jupiter | 22 m | 38 m | 123 m |
| Saturnus | 41 m | 69 m | 226 m |
| Uranus | 83 m | 138 m | 453 m |
| Neptunus | 129 m | 217 m | 710 m |
Laat de deelnemers eerst voorspellen waar de planeten terechtkomen. Verdeel daarna de planeten over de ploegen. Iedere ploeg meet vanaf de zon de juiste afstand en plaatst daar een kaart of voorwerp dat de planeet voorstelt.
Loop na afloop gezamenlijk van de zon naar Neptunus. Bekijk onderweg hoe de afstanden steeds groter worden. Bespreek welke afstanden de deelnemers het meest verrasten en waarom het zonnestelsel op afbeeldingen vaak veel compacter wordt weergegeven.
De voorwerpen bij de planeten dienen vooral als herkenbare markeringen. Als ook hun grootte precies op dezelfde schaal wordt weergegeven, zijn de meeste planeten nauwelijks zichtbaar.
Benodigd materiaal
- Pingpongbal, tennisbal of voetbal als zon
- Acht kaarten of afbeeldingen van de planeten
- Meetlint, meetwiel of digitale afstandsmeter
- Stoepkrijt of pionnen
- Eventueel een rekenmachine
Veiligheid
- Kies een overzichtelijke, verkeersluwe route en vermijd gevaarlijke oversteekplaatsen.
- Laat deelnemers op grotere afstanden minimaal in tweetallen werken en spreek duidelijke grenzen af.
Tips
- Bepaal vooraf hoeveel ruimte beschikbaar is en dus voor welke schaal er gegaan kan worden.
- Laat explorers of roverscouts zelf de afstanden voor een andere grootte van de zon berekenen.
- Maak er een postenspel van door bij iedere planeet een opdracht te plaatsen. Een grotere afstand kan meer punten opleveren.
- Bereken als extra uitdaging waar Proxima Centauri, de dichtstbijzijnde ster na de zon, op dezelfde schaal zou liggen.
- Kies voor Planeten op hun plek als je in een korter spel vooral de volgorde en eigenschappen van de planeten wilt oefenen.
