Waarom / doel van de activiteit

Bouw met je groep een stevig vlot en ga veilig op avontuurlijke tocht.

Beschrijving van de activiteit

Explorers en roverscouts zoeken avontuur en uitdagingen. Wat dacht je ervan om met je groep een vlot te bouwen en een tochtje te wagen? Een degelijk vlot bouwen vraagt tijd en specialistische kennis, maar laat je niet afschrikken. Het loont echt de moeite!

We beschrijven een vlot voor zes personen met bagage, geschikt voor meerdaagse tochten. Zo'n vlot is stabiel, heeft een groot draagvermogen en kan jaren meegaan. Je kunt het demonteren en het materiaal zorgvuldig opbergen voor een volgende vlottentocht.

Er zijn ook nadelen. Je hebt veel materiaal en een groot vervoermiddel nodig om alles naar de vertrekplaats te brengen. Bovendien is het vlot log en moeilijk wendbaar. Zoek daarom een rivier van ongeveer een meter diep, tenzij je het vlot regelmatig wilt dragen.

Een vlot met touwen

De olievaten

Reken twee tonnen per persoon, dus twaalf voor zes personen. Bij een garage kun je vaak tonnen krijgen. Controleer of de stoppen er nog op zitten en of de tonnen stevig genoeg zijn door er met een hamer op te kloppen. Verleng de levensduur door ze eerst met antiroestverf en daarna met lakverf te behandelen.

Gebruik bij voorkeur tonnen van 200 liter, met een hoogte van 115 cm en een diameter van 76 cm. Ze kunnen elk 200 kg dragen, maar reken niet op dit maximale gewicht. Het vlot zelf weegt immers ook behoorlijk wat en veiligheid gaat voorop.

Je kunt ook kunststof vaten gebruiken. Die zijn lichter en gemakkelijker te onderhouden, maar doorgaans kwetsbaarder.

De balken

Gebruik bij voorkeur dennenhout dat ongeveer een jaar geleden is gekapt. Dit hout 'werkt' nog en zal zich naar het vlot zetten. Kies rechte balken van gelijke dikte voor een stevig resultaat. De lengtebalken hebben een diameter van 5 tot 7 cm en de dwarsbalken van 7 tot 10 cm.

Verwijder de schors en alle uitsteeksels. Je kunt de lengte- en dwarsbalken elk een eigen kleurmarkering geven, zodat je ze na het demonteren gemakkelijk herkent.

De planken

Gebruik planken voor het dek. Die zijn lichter dan balken en zorgen voor een stabielere vloer. Je hebt ook planken nodig om voor elke tonnenrij een boeg te maken.

Het touw

Gebruik bij voorkeur manillatouw. Dit is net als sisaltouw gemaakt van plantaardige vezels, maar met olie behandeld om beter bestand te zijn tegen water en zon. Nylontouw kan ook, maar is minder goed bestand tegen zonlicht. Spoel de touwen na het demonteren goed uit en laat ze drogen, zodat je ze opnieuw kunt gebruiken.

De bouten

Voor extra stevigheid kun je op elke hoek een bout plaatsen. Gebruik vier stevige, roestvrije bouten met moeren die dwars door de lengte- en dwarsbalken gaan.

Werkwijze

Zorg dat je de nodige technieken beheerst of laat je helpen door een kenner. Maak vooraf een bouwplan en betrek iedereen bij het werk.

Stap 1: Uitmeten

Leg telkens vier tonnen zo dicht mogelijk achter elkaar. Ruimte tussen de tonnen zorgt voor meer waterweerstand. Laat tussen de drie tonnenrijen telkens 55 cm ruimte.

Bepaal de afstand tussen de twee lengtebalken van elke tonnenrij. Ze moeten zo liggen dat de dwarsbalken die erop komen de tonnen raken. Teken eventueel de ligging van de tonnen en balken met krijt op de vloer om het werk te vereenvoudigen.

Stap 2: Het skelet maken

Haal de tonnen weg en leg de lengtebalken op hun plaats: twee per tonnenrij en eventueel een extra balk tussen twee rijen.

Leg hierop de acht dwarsbalken: één helemaal vooraan om de boegen te beschermen, één achteraan, twee boven de eerste tonnen, twee boven de laatste tonnen en telkens één boven de middelste tonnen.

Sjor alle kruispunten vast met een kruissjorring en bevestig op de vier hoeken de bouten. Voor extra stevigheid kun je aan beide zijkanten een in de lengte doormidden gezaagde balk vastsjorren. De hoekbouten gaan dan door drie balken.

Let op: gebruik nooit nagels om het vlot in elkaar te zetten. Door de bewegingen van het water moeten de onderdelen iets ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Sjorringen maken dit mogelijk, terwijl nagels kunnen losraken. Gebruik daarom stevige sjorringen en bouten met moeren op de hoeken. Met een mastworp en kruissjorring kun je het hele vlot bouwen.

Stap 3: De boegen maken

Maak voor elke tonnenrij een boeg die het water klieft, zodat het vlot beter vaart. Maak per boeg drie vierkante vlakken van planken, elk met zijden van 76 cm, gelijk aan de diameter van een ton. Verbind de drie vierkanten tot een driehoekige constructie.

Sjor de boegen vervolgens vast aan de eerste ton van elke rij.

Stap 4: Het skelet op de tonnen bevestigen

Leg de tonnenrijen op de juiste afstand op de grond, met de boegen aan de voorkant. Plaats het skelet erop en sjor elke ton met een kruissjorring aan de dwarsbalken.

Bevestig de tonnen niet aan de lengtebalken, want dan kunnen ze door de waterdruk naar achteren schuiven.

Stap 5: Het dek maken

Sjor alle dekplanken van 4,25 meter met kruissjorringen vast aan de dwarsbalken.

Een vlot met binnenbanden

Voor een vlot met binnenbanden bouw je hetzelfde skelet als voor het tonnenvlot, maar met dunnere balken. Zet de hoeken zeker vast met bouten. Tonnen geven het vlot van zichzelf stevigheid, maar binnenbanden doen dat niet.

Je hebt minstens één vrachtwagenbinnenband per persoon nodig. Sjor op alle hoofdkruispunten van de lengte- en dwarsbalken een binnenband vast. Controleer eerst of alle uitsteeksels van het hout zijn verwijderd. Dit vlot vaart sneller dan een tonnenvlot, maar is minder stabiel.

Het oppompen van vrachtwagenbinnenbanden kost veel tijd. Je kunt ze ook bij een benzinestation oppompen, maar dan moet je de grote opgeblazen banden nog vervoeren. Gebruik bij voorkeur een geschikte compressor en controleer de maximale bandenspanning.

Spel onderweg

Met een vlot kun je veel meer doen dan alleen stroomafwaarts dobberen. Bouw bijvoorbeeld twee kleinere vlotten in plaats van één groot vlot. Zie je het al? Het spelen begint vanzelf.

• Vlottenrace: Welk vlot legt als eerste 500 meter af? Probeer het met en zonder roeispanen.
• Vlottenslalom: Laat de deelnemers zelf roeispanen maken, zodat ze kunnen sturen en een slalomparcours kunnen afleggen.
• Wateronderzoek: Onderzoek vanaf het vlot hoe diep het water is, hoe snel het stroomt en of het vervuild is.
• Spellen tussen vlotten: Pas bestaande tweepartijenspellen aan, zoals 'Bal tegen de benen'. Wie geraakt wordt, zwemt naar het andere vlot. Laat zwemmers de bal uit het water halen of bevestig de bal in een netje aan een lang, dun touw om hem terug te trekken.

Bron pagina-afbeelding

Scoutcentrum Gilwell Ada's Hoeve - Ommen.

Benodigd materiaal

• 12x Olievaten van 200 liter
• 8x dwarsbalken van 2,83 meter
• 6-8x lengtebalken van 4,25 meter
• Planken voor 3 boegen
• Planken voor het dek
• Pioniertouw
• 4 roestvrije bouten met moeren

Veiligheid

• Draag een geschikt zwem- of reddingsvest. Raadpleeg hiervoor het informatieblad over zwem- en reddingsvesten uit de Nautisch Technische Richtlijnen (NTR2020) van Scouting Nederland.
• Zorg dat iedereen die meevaart goed kan zwemmen. Draag geen rubberlaarzen of regenpak, want die kunnen vollopen en maken het moeilijk om uit het water te komen.
• Draag bij voorkeur lichtgekleurde kleding, zodat je in het water beter zichtbaar bent. Neem een reddingsboei of geschikte reddingsband met een touw mee om iemand uit het water te kunnen helpen.
• Controleer bij het omslaan van het vlot direct of iedereen boven water is. Schakel bij een vermissing onmiddellijk hulp in en voorkom dat redders zichzelf in gevaar brengen. Help zwakkere zwemmers op het vlot als dat veilig kan en breng het vlot naar de kant.
• Test het vlot eerst op rustig, veilig water voordat je een tocht onderneemt. Vermijd te snel stromend of te diep water. Het blijft immers een zelfgebouwd vlot.
• Vaar alleen overdag en nooit bij onweer. In het donker kun je de toestand van het water onvoldoende beoordelen.
• Verken de vaarroute vooraf vanaf de oever of met een kano of kajak. Vraag mensen uit de omgeving hoe de rivier zich gedraagt bij regen, droogte en in de periode waarin je wilt varen.
• Informeer naar de waterkwaliteit en vermijd vervuild water om gezondheidsproblemen te voorkomen.
• Neem altijd een EHBO-kit mee.