Waarom / doel van de activiteit
Gezamenlijk een lekker Scoutingbiertje brouwen op basis van mout (graan) en hierbij leren wat er allemaal bij komt kijken. Na afloop natuurlijk heerlijk nagenieten van jullie ‘tarwesmoothie’ als alles goed verlopen is.
Beschrijving van de activiteit
Bier brouwen doen we zelf! Opkomst voor roverscouts en stammen van 18+. Het brouwen van het bier duurt +/- 6uur. Excl. voorbereiding/inkoop en op fles zetten van jullie zelfgemaakte Scoutingbier. Tevens kost het enige tijd om een bier te vergisten en te laten rijpen op fles.
Van oudsher dronk men bier omdat dit gezonder was als het water uit de grachten/rivieren. Het bier van toen was niet zo smaakvol als dat wij nu kennen. Maar hoe wordt dit nu gemaakt? Eenvoudig is om een bier te maken uit een pakket welke standaard in een winkel te koop is en ook wel blik brouwen wordt genoemd. Daar is dit programma niet voor bedoeld. Dit programma is bedoeld om te werken met echte mout. Wel kan gebruik worden gemaakt van een pakket welke al reeds geschrote mout bevat. Dit is makkelijker (geen schrootmolen nodig), maar leuker is natuurlijk om met ongeschrote mout te werken. Moutextract in de vorm van poeder of vloeibaar/pasta kan ook maar geeft een minder lekker resultaat. Zin in een smaakvolle uitdaging? Ga dan met je groep een eigen Scoutingbier brouwen. Proost!
Recept en ingrediënten
Overleg wat voor soort bier jullie willen gaan maken. Wordt het een blond, smaakvol dubbel, stevige tripel of een aromatisch en bitter IPA? Er zijn veel bierstijlen en mogelijkheden. Als jullie een keuze gemaakt hebben is een goed recept erg belangrijk. Kies wel een bovengistend bier (bijna alle type bieren), maar geen laaggistend bier (pilsener) omdat dit veel lastiger is met vergisten op lage temperatuur. Het maken van een goed recept is voor een onervaren brouwer niet gemakkelijk. Indien jullie geen (hobby)brouwer hebben om te begeleiden en helpen met een recept/brouwen, dan is het advies om een compleet samengesteld pakket aan te schaffen. Laat je gerust adviseren door de leverancier. Als je de ingrediënten binnen hebt, bewaar de hop en gist in een koude ruimte of koelkast. Houdt ook rekening dat hop zeer snel verouderd als het in contact komt met zuurstof en licht. Verpak daarom de hop(zakjes) extra in aluminiumfolie als je deze nog even moet bewaren om het licht bij de hop weg te houden. Ga voor een gemiddelde groep uit voor een netto opbrengst van ongeveer 23 liter (drie kratten).
Brouwen, eindelijk beginnen!
De volledige brouwstappen zijn te vinden in de bijlage. Onderstaande tekst geeft wel een goed overzicht van wat er gedaan mag worden.
Werk tijdens het brouwen schoon, rustig en volgens het recept. Reinig al het materiaal vooraf goed, zorg voor voldoende ventilatie en spreek met de groep af wie welke taak uitvoert. Gebruik meestal gewoon kraanwater; alleen in gebieden met afwijkende waterkwaliteit kan mineraalwater of advies van een brouwer handig zijn.
Begin met het schroten van de mout als dit nog niet is gedaan. Verwarm daarna het maischwater, voeg de mout toe en houd de temperatuur volgens het maischschema zo constant mogelijk. Tijdens het maischen worden zetmelen omgezet in suikers. Filter daarna de mout uit de vloeistof en spoel de mout met warm water, zodat de laatste suikers meekomen. De overgebleven bierbostel kun je gebruiken voor brood, koekjes of als voer voor dieren.
Kook de wort volgens het recept en voeg hop, kruiden en eventuele suiker op de juiste momenten toe. Hop aan het begin van de kook geeft vooral bitterheid; hop aan het einde geeft vooral geur en aroma. Laat de pan tijdens het koken open staan en voorkom overkoken.
Koel de wort na het koken zo snel mogelijk terug. Vanaf dit moment is hygiëne extra belangrijk, omdat afgekoelde wort makkelijk besmet raakt. Reinig daarom het gistvat, de hevel, het waterslot en alles wat met de wort in aanraking komt. Hevel de handlauwe wort naar het gistvat, meet de beginwaarde met de hydrometer en noteer deze als OG. Voeg daarna de gist toe, sluit het vat af met het waterslot en zet het donker weg op een plek met een zo constant mogelijke temperatuur.
Na ongeveer één tot twee dagen begint het waterslot meestal te bloppen. De gist zet de suikers om in alcohol en koolzuur. Als het waterslot na ongeveer een week stopt, laat je het bier nog ongeveer twee weken rustig staan. Verplaats het gistvat zo weinig mogelijk, zodat de gist op de bodem blijft liggen. Wie extra zorgvuldig wil werken, kan het jongbier na de hoofdvergisting overhevelen naar een tweede schoon gistvat.
Plan voor het bottelen een aparte bijeenkomst. Reinig de flessen, hevel en het bottelvat, hevel het jongbier rustig over en laat het gistbezinksel achter. Meet de eindwaarde met de hydrometer en noteer deze als FG. Voeg opgeloste bottelsuiker toe, vul de flessen rustig af en sluit ze met kroonkurken. Zet de flessen ongeveer twee weken rechtop op kamertemperatuur voor de hergisting op fles. Controleer daarna één fles op koolzuur en laat het bier verder rijpen voordat jullie gaan proeven.
Proeven!
Nadat jullie bier een 4 weken op fles zit, kan het geproefd worden. Hebben jullie gekozen voor een donker bier, wacht dan gerust een maandje langer. Dit geduld zal zeker worden beloond met een beter verkregen smaak, gezien donkere bieren in het algemeen lekkerder smaken als ze wat langer gerijpt hebben. Heb je gekozen voor een IPA stijl bier, dan wil je deze juist zo vers mogelijk drinken. Schenk het bier wel netjes in een glas en drink deze niet direct uit de fles. Schenk het bier ook rustig uit in een glas en laat een klein bodempje in de fles achter. Het bier wat gemaakt is heeft hergisting op fles. Dit zorgt dat op de bodem van de fles wat gist zit net als andere bieren met hergisting op fles. Soms is het lekker om het gist mee te schenken zoals bijvoorbeeld bij een dubbel of tripel bier. Bij een IPA of Saison wordt het gist eerder als hinderlijk ervaren omdat het de smaak beïnvloed. Het is dus persoonlijk of je wel of niet het gist mee schenkt uit de fles voor je gaat proeven. Nu rest jullie nog maar één ding... Proost!
Naslagwerken
- Verander Water In Bier – Adrie Otte
- Thuis Bier Brouwen – Greg Huges
Online bierbenodigdheden en ingrediënten
Bierbrouwpakketten
- Arsegan Complete
- Arsegan Moutpakket
- Speidl Moutpakket
- Brewferm Moutpakket
- Weyerman Moutpakket
- etc.
Tip! Kijk eventueel ook even op bv. YouTube voor instructiefilmpjes.
Voorbereidingstijd
- Inkoop/lenen benodigdheden en eventueel uitnodigen (hobby)brouwer tbv workshop.
- Bespreek en maak de voorbereiding voor de bijeenkomst ‘minimaal’ 3 weken voor jullie echt gaan brouwen.
- Levering ingrediënten duurt mogelijk enkele dagen/tot een week dus houdt hier vooraf rekening mee.
- Achteraan deze handleiding vind je tips/links hoe en waar je aan materiaal/ingrediënten kan komen.
Benodigd materiaal
Brouwmateriaal en brouwhulp
Het brouwen van een bier met mout heeft minimaal onderstaande materialen nodig. Hierbij is uitgegaan zoveel mogelijk Scoutinggericht te zijn en toch zeker wat lekkers te kunnen maken. Aanschaf van materiaal kan nodig zijn maar makkelijker is om te vragen of iemand in de omgeving zich al bezig houdt met bierbrouwen en of hij/zij jullie wil helpen met het programma. Voordeel is dat materiaal van de brouwer mogelijk gebruikt kan worden en jullie dit zelf niet hoeven aan te schaffen. Tevens kan diegene jullie verder prima uitleggen en helpen tot een goed resultaat te komen. Geef wel duidelijk en ruim te voren aan dat jullie zoveel mogelijk (in groepjes) zelf het bier willen maken maar daarin een workshop/begeleiding willen hebben. Bespreek tevens met de brouwer welke materialen jullie zelf hebben of juist niet hebben. Mocht je niemand in de directe omgeving kunnen vinden, kijk dan op een brouw forum, als bijvoorbeeld hobbybrouwen.nl/forum/. Plaats een verzoek om mogelijk iemand te vinden die bereid is jullie te helpen.
Minimaal benodigd brouwmateriaal
- Schrootmolen (optie om mout/graan mee te kneuzen).
- Pan voor tenminste 30 liter (voor de maisch en kook).
- Roerspaan/lepel hittebestendig.
- Kookthermometer (constant meten, digitaal is makkelijk).
- Koelspiraal/platenkoeler.
- Gistingsvat of emmer (om afgesloten je bier te vergisten en hevelen).
- Waterslot classic met siliconen plug voor vat/emmer (voor vergisten).
- Digitale weegschaal.
- Hydrometer met maatcilinder/glas (suiker/SG meten).
- Hevel met afvulpijpje (om je bier over te hevelen/op fles te zetten).
- 100x kroonkurken.
- Kroonkurkapparaat.
- 70/80 lege en schone bierflessen (direct goed omgespoeld na drinken).
- Grote maatkan (1 liter of groter).
- Filterplaat of een groot vergiet met fijne gaatjes (filteren en spoelen).
- Schuimspade of grote lepel.
Minimaal benodigd reinigingsmateriaal
- Puro Oxi 250gr, uni clean caustic 250gr of vergelijkend (min. 3x reinigingsbeurten + flessen reinigen).
- Flessenborstel met pluim.
- Extra emmer (schoon) kan handig zijn.
- Extra schoonmaakdoekjes (ook handig).
Veiligheid
- Hygiëne is superbelangrijk! Maak altijd alles goed schoon en maak goed alles steriel voordat je gaat beginnen. Behalve dat bedorven bier ongezond is, is het ook erg vies! Dus zorg dat alles hygiënisch blijft, dat is wel zo lekker.
- Denk eraan: nix onder de 18!
Tips
- Een goede voorbereiding is hier ook echt het halve werk. Maar volg ook tijdens het brouwen de aanwijzingen goed.
- Wijn na bier geeft plezier. Ben je meer een wijnkenner; maak je eigen wijn.
