Waarom / doel van de activiteit

Lees drie vluchtelingenverhalen, bespreek hun ervaringen en keuzes en vorm daarna je mening over integratie, identiteit en racisme.

Beschrijving van de activiteit

Achter iedere vluchteling of migrant schuilt een persoonlijk verhaal. Waarom verlaten mensen hun thuisland, welke uitdagingen komen ze onderweg tegen en hoe bouwen ze ergens anders een nieuw leven op? Maak kennis met drie mensen en ontdek hun ervaringen met migratie en asiel. Vervolgens gaan de scouts aan de slag met verhalen vertellen, terwijl de explorers met elkaar in debat gaan over migratie, identiteit en racisme.

Deel 1: Kennismaken met drie verhalen

Neem met de scouts of explorers de verhalen van de volgende drie personen door.

Rean, 32 jaar, uit Iran, vluchteling

Wanneer Rean 22 is, trouwt ze en verlaat ze met haar man Iran, op zoek naar meer vrijheid en een nieuw leven. Ze hopen de Verenigde Staten binnen te komen, maar hun visumaanvraag wordt geweigerd. Daarom besluiten ze naar Europa te trekken. Er volgt een lange, zware reis waarbij ze mensensmokkelaars betalen om grenzen over te komen. Onder moeilijke omstandigheden bereiken ze Europa, waar ze asiel aanvragen.

De volgende zeven jaar wachten Rean en haar man op een beslissing over hun verblijfsstatus, met het risico dat hun aanvraag wordt afgewezen en ze naar Iran worden uitgewezen. Tijdens haar verblijf in het opvangcentrum probeert Rean haar eenzaamheid en de moeilijkheden van het dagelijks leven te doorbreken. Ze maakt nieuwe vrienden en neemt deel aan kunst- en toneelprojecten.

Na verloop van tijd scheiden Rean en haar man. Vanwege deze nieuwe situatie dient ze opnieuw een asielaanvraag in. Uiteindelijk krijgt ze de vluchtelingenstatus, omdat ze als gescheiden vrouw in Iran niet geaccepteerd zou worden en vervolging of erger riskeert. Inmiddels heeft Rean het centrum verlaten en woont ze met haar nieuwe partner en hun zoontje Kehan.

Doré, 24 jaar, uit Congo-Brazzaville, migrant

Doré komt op achtjarige leeftijd vanuit Congo-Brazzaville naar Europa, waar zijn moeder hem achterlaat. Hoewel hij achtereenvolgens bij familieleden woont, heeft hij geen wettelijke voogd en kan hij geen permanente verblijfsvergunning krijgen. Hij heeft geen paspoort en verblijft momenteel in Europa met een verlengbaar studentenvisum.

Doré is een bekroonde acrobaat met een eigen jongerenclub. Later wil hij graag sportleraar worden. Zijn vriendin Fraucke komt uit een andere EU-lidstaat. Samen willen ze graag een gezin stichten.

Adelina, 27 jaar, uit Kosovo, vluchteling, later genaturaliseerd

Adelina komt op tienjarige leeftijd naar de Europese Unie, nadat de politieke situatie in Kosovo verslechtert. Haar vader werkt als gerechtelijk bediende in Gjilan en krijgt te maken met zware politieke druk. Hij voelt een conflict aankomen en vlucht op zoek naar asiel. In zijn gastland krijgt hij de vluchtelingenstatus en vindt werk bij een visbedrijf. Later komen zijn vrouw en twee dochters via gezinshereniging over uit Kosovo. Ook zij krijgen de vluchtelingenstatus.

Adelina studeert inmiddels psychologie en behaalt haar diploma. Ze heeft het burgerschap van haar gastland gekregen. In haar portret keert ze voor het eerst in 17 jaar terug naar Kosovo om familie te bezoeken. Dit roept verschillende emoties op. Ze vraagt zich af hoe haar leven eruit zou hebben gezien als haar familie niet voor de oorlog was gevlucht.

Deel 2: Asiel en migratie begrijpen

Fase 1: Verplaatsen

Verdeel de jeugdleden in drie groepjes en wijs elk groepje een van de hoofdpersonen toe. Laat ze kort uitleggen waarom die persoon verhuisde, met welke (wettelijke) situaties die te maken kreeg en welke ervaringen die heeft met migratie en discriminatie. Elk groepje presenteert zijn samenvatting aan de anderen.

Fase 2: Betekenis van woorden

Schrijf de termen asielzoeker, vluchteling en migrant op een bord of groot vel papier. Vraag wat de jeugdleden denken dat deze begrippen betekenen en leg vervolgens de definities uit.

• Asielzoeker: Iemand die bescherming (asiel) aanvraagt vanwege daadwerkelijke of gevreesde vervolging in het eigen land en wacht op een beslissing. De term zegt alleen dat iemand een aanvraag heeft ingediend en bevat geen veronderstellingen over de uitkomst.
• Vluchteling: Iemand die buiten het eigen land verblijft uit gegronde vrees voor vervolging vanwege godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of politieke overtuiging, en geen bescherming van dat land kan of wil krijgen. Ook mensen die conflicten of algemeen geweld ontvluchten, worden als vluchtelingen beschouwd. Vaak biedt hun eigen overheid geen bescherming of is deze zelf verantwoordelijk voor bedreiging of vervolging.
• Migrant: Iemand die doorgaans vrijwillig naar een andere streek of een ander land verhuist, vaak voor betere materiële of sociale omstandigheden en toekomstperspectieven voor zichzelf en familie. Migratie kan ook andere redenen hebben.

Fase 3: Algemene uitleg

Geef uitleg over asiel en migratie aan de hand van het pdf-bestand Meer dan een nummer. Bespreek daarbij de volgende feiten uit het materiaal:

• Mensen migreren wereldwijd, niet alleen naar Europa.
• Meer dan 200 miljoen mensen wonen buiten hun land van oorsprong, ongeveer 3% van de wereldbevolking.
• Ongeveer 10 miljoen van hen zijn vluchtelingen, meestal afkomstig uit Afrika of Azië.
• De meeste vluchtelingen blijven in hun oorspronkelijke regio, vaak een van de armste gebieden ter wereld. Denk aan Afghanen in Pakistan, Irakezen in Syrië en Soedanezen in Tsjaad.
• Economische migranten vind je vrijwel overal. Sommigen trekken naar een ander continent, anderen blijven binnen hun regio. Voorbeelden zijn migranten uit Sub-Sahara-Afrika en Noord-Afrika naar Europa, Mexicanen naar de Verenigde Staten, arbeidsmigranten uit de Filipijnen, Sri Lanka en Bangladesh naar de Golfstaten en Chinezen naar Australië.

Mensen migreren dus om uiteenlopende redenen, waaronder de redenen die aan het begin van de opkomst zijn besproken.

Fase 4: Persoonlijke verhalen

Vraag of jeugdleden willen vertellen waar ze vandaan komen. Wie komt uit een ander land of continent? Wie uit een andere streek, stad of wijk?

Deel 3: Verhalen en debat

Voor de scouts: Verhalen vertellen

Verdeel de scouts in vier ploegen. Elke ploeg vertelt voor de groep een denkbeeldig verhaal over een migrant of vluchteling, in de ik-vorm. De eerste scout begint, de volgende bouwt voort op het verhaal en de laatste rondt het af. Iedereen gebruikt elementen van de vorige verteller zonder de verhaallijn volledig te veranderen.

Elke ploeg gebruikt een andere vertelmethode en vertelt minstens twee minuten. De verhalen moeten onderling verschillen en personen (vluchtelingen of migranten), handelingen en plaatsen bevatten.

Schrijf vooraf de volgende sleutelwoorden op briefjes en stop ze in een doos:

Leger, asiel, grens, contract, gevangenis, opleiding, uitwijzing, angst, gezinshereniging, kansen, ouders, paspoort, vervolging, armoede, bescherming, terugkeer, seizoensarbeider, mensensmokkelaar, werk, toeristenvisum.

Fase 1: Geheugen

Laat de eerste ploeg een verhaal verzinnen met elementen uit de drie eerder besproken levensverhalen.

Fase 2: Sleutelwoorden

De tweede ploeg vertelt een verhaal met sleutelwoorden die ze uit de doos trekken of van de leiding krijgen. Elke scout gebruikt een sleutelwoord voor het eigen deel van het verhaal. Laat zo nodig de betekenis uitleggen, bijvoorbeeld bij gesloten centrum of asiel.

Fase 3: Foto's

De derde ploeg gebruikt de foto's op pagina 22 van het pdf-bestand Meer dan een nummer om een verhaal te vertellen.

Fase 4: Foto's en sleutelwoorden

De vierde ploeg combineert foto's en sleutelwoorden tot een verhaal.

Fase 5: Afronding

Vraag de scouts na afloop of ze het gemakkelijk vonden en of ze gebruikmaakten van hun bestaande kennis of van wat ze uit het pdf-bestand hebben geleerd.

Voor de explorers: Debatteren over meningen

Dit actieve debat moedigt explorers aan kritisch na te denken en hun mening te geven over migratie, identiteit, racisme en xenofobie (vreemdelingenhaat).

Fase 1: Voorbereiding

Vraag de explorers vooraf minstens drie meningen of stellingen over migranten, asielzoekers en vluchtelingen te verzamelen. Deze mogen afkomstig zijn uit de media, hun directe omgeving of hun eigen overtuigingen. Kies bij voorkeur uiteenlopende standpunten, van conservatief tot progressief.

Stel zelf ook een lijst met stellingen samen, bijvoorbeeld met onderstaande voorbeelden. Schrijf ze op briefjes en stop ze in een doos. Nieuwe meningen die tijdens het debat ontstaan, kunnen eveneens als stelling worden gebruikt. Formuleer de stellingen en antwoorden in de ik-vorm.

Voorbeeldstellingen

• Als vrouw mag ik mezelf en mijn mening niet uitdrukken in mijn thuisland. Daarom ben ik verplicht te vertrekken en asiel te zoeken om mezelf te kunnen zijn.
• Ik ben geen racist, maar als ik migranten in mijn land toelaat, moeten ze onze taal leren en zich aan onze cultuur aanpassen.
• Ik denk dat er al voldoende werkloosheid in dit land is en dat we niet nog meer migranten mogen toelaten.
• Ik vind dat iedereen het recht moet hebben te gaan waar die wil.
• Ik vind dat je in onze samenleving pas 'bestaat' wanneer je officieel genaturaliseerd bent.
• Ik vind dat alle migranten zonder papieren onregelmatig verblijven en moeten worden teruggestuurd.

Fase 2: Debatteren over de meningen

Iedereen begint in het midden van het lokaal, de neutrale zone. Trek een stelling uit de doos en lees deze voor. De explorers kiezen direct een kant van het lokaal: eens of oneens. Er is geen tussenpositie; 'als' en 'maar' zijn niet toegestaan. Iedereen interpreteert de stelling zelf, zonder verdere uitleg.

Wanneer iedereen heeft gekozen, begint het debat. De kleinste groep mag als eerste individueel argumenten geven, waarop de andere kant spontaan mag reageren. Zodra de minderheid alle argumenten heeft gegeven, krijgt de meerderheid op dezelfde manier het woord.

Wijs bij elke nieuwe stelling twee reporters per groep aan, voor de minderheid en meerderheid. Zij noteren tijdens het debat belangrijke uitspraken, beelden en sleutelwoorden op het bord die de argumenten ondersteunen.

Tips voor het debat

• Er zijn geen goede of foute antwoorden. Het gaat om meningen, persoonlijke en gezamenlijke vraagstukken en kritisch nadenken.
• Explorers mogen tijdens of na het debat van kant wisselen, mits ze in de ik-vorm uitleggen waarom.
• Laat explorers hun standpunt uitsluitend in de ik-vorm verdedigen, bijvoorbeeld met 'Ik denk...', 'Ik veronderstel...' of 'Ik weet...'.
• De begeleider blijft als moderator neutraal en stimuleert de discussie met vragen als 'Hoe weet je dat?', 'Wat bedoel je?', 'Begrijp ik het goed als...?' en 'Is dat niet tegenstrijdig?'.

Fase 3: Afronding

Laat de reporters hun aantekeningen samenvatten. Bespreek tegenstellingen, overeenkomsten en verschillen. Maak samen met de explorers clusters van argumenten en probeer op basis van de notities tot een conclusie te komen, zonder te oordelen. Moedig iedereen aan kritisch naar de eigen manier van denken te kijken en meningen te delen.

Voorbeeldvragen

• Wat heb je gemerkt tijdens de discussie?
• Heeft dit je mening veranderd?
• Heb je een andere manier van denken ontdekt?
• Vind je sommige stellingen beledigend?
• Aan welke kant stond je meestal?
• Waren je argumenten vooral emotioneel of rationeel?

Benodigd materiaal

• Bord met krijtjes of groot vel papier met stiften
• PDF bestand 'meer dan een nummer'
• Papier en een doos voor de sleutelwoorden en stellingen

Veiligheid

• Zorg voor een ontspannen sfeer waarin iedereen zonder verwijten kan praten en verschillende meningen kan uiten.

Tips

• In het PDF bestand 'meer dan een nummer' staan nog meer activiteiten over dit onderwerp.
• In plaats van de beschreven verhalen kun je een vluchteling uit een plaatselijk asielzoekerscentrum uitnodigen. Dit geeft de activiteit extra diepgang. Daarbij kan iemand van het COA meekomen ter ondersteuning.
• Deze activiteit heeft betrekking op het duurzame ontwikkelingsdoel: Doel 10 Minder ongelijkheid (tussen landen / regio's), doel 11 Veilige en duurzame steden en doel 16 Vrede, veiligheid en rechtvaardigheid.