Waarom / doel van de activiteit

Rook vis in een zelfgemaakt rookblik met rookmot.

Beschrijving van de activiteit

In de Vikingtijd was vis, vooral in kustgebieden, een belangrijke voedselbron. Omdat er geen koelkasten bestonden, werd voedsel gedroogd, gezouten of gerookt om het langer te kunnen bewaren. Het rookblik in deze activiteit is een moderne uitvoering, maar laat hetzelfde oude principe zien. Ontdek hoe rook de vis smaak geeft en waarom roken een nuttige conserveringstechniek was.

Het rookblik maken

Een rookblik kun je met weinig materiaal zelf maken. Gebruik een blik met een minimale inhoud van 10 liter. De naad van het blik mag niet gesoldeerd zijn, maar moet gelast of gefelst zijn. Verhit het blik eerst sterk op een warmtebron om het schoon te branden.

Voor het ophangen van de vis heb je drie stukken lasdraad met een diameter van 2,5 mm nodig. Boor 2 cm onder de rand van het blik twee gaatjes van 2,5 mm, precies in het midden. Steek hier een stuk lasdraad doorheen en maak dit op lengte.

Bepaal vervolgens aan beide kanten het midden tussen het middelste staafje en de buitenrand van het blik. Boor hier op dezelfde manier gaatjes en maak ook de andere twee stukken lasdraad op lengte.

De vis schoonmaken en zouten

Maak vervolgens de makrelen schoon. Snijd de buikholte open tot aan de bek en verwijder alle ingewanden en de kieuwen. Was de vis goed onder stromend water en dep deze droog.

Gebruik voor het zouten een goede kwaliteit zout. Bedek de buitenkant van iedere vis met een handvol zout en gebruik een halve handvol voor de binnenkant. Verdeel en wrijf het zout zo goed mogelijk over de vis.

Leg de gezouten vissen bij voorkeur in één laag in een plastic doos en laat het zout anderhalf uur intrekken.

De vis drogen en het rookblik voorbereiden

Spoel de vissen na het zouten goed af onder stromend water. Dep ze droog en laat ze verder drogen, bijvoorbeeld in de buitenlucht.

Steek bij iedere vis een haak door de bek en vervolgens door de ruggengraat, zodat de vis straks kan worden opgehangen.

Strooi 8 opgehoopte eetlepels rookmot op de bodem van het rookblik. Knip uit aluminiumfolie een ronde vorm die groter is dan de bodem van het blik. Buig de randen iets omhoog en leg het folie op de rookmot. Dit vormt de druipschaal.

Steek de drie stukken lasdraad door de eerder geboorde gaatjes, maar hang de vis nog niet op.

De vis roken

Zoek een beschutte plek om te roken. Leg drie straatstenen op een trottoirtegel en plaats het rookblik daarop.

Hang de vissen aan de staafjes. Zorg dat ze elkaar, de wanden van het blik en het aluminiumfolie niet raken. Sluit het blik daarna goed af met het deksel. Hoe minder rook kan ontsnappen, hoe beter het resultaat en hoe minder overlast ontstaat.

Vul het lege haring-in-tomatensausblikje met brandspiritus en zet dit tussen de stenen onder het rookblik. Steek de brandspiritus aan. Blijf tijdens het roken altijd bij het vuur en houd een emmer water bij de hand.

Na ongeveer 25 tot 30 minuten heb je warmgerookte makreel.

Na afloop

Laat het rookblik na gebruik afkoelen en reinig het daarna met een oude doek of keukenpapier. Gebruik hiervoor geen water en zeep.

Het materiaal is gemakkelijk aan boord mee te nemen en ook daar kun je een geschikte plek zoeken om vis te roken.

Benodigd materiaal

• Blik met een minimale inhoud van 10 liter, met een gelaste of gefelste naad
• Goed sluitend deksel voor het blik
• Drie stukken lasdraad met een diameter van 2,5 mm
• Boor met een boorkop van 2,5 mm
• Aluminiumfolie voor de druipschaal
• Trottoirtegel
• Drie straatstenen
• Leeg haring-in-tomatensausblikje
• Makreel
• Zout
• Mesje om de vis schoon te maken
• Haakjes om de vissen aan op te hangen
• Rookmot
• Brandspiritus
• Emmer water
• Oude doek of keukenpapier
• Bord en bestek om de vis te eten

Veiligheid

• Zorg dat er blusmateriaal aanwezig is en blijf tijdens het roken bij het vuur.
• Zorg dat mogelijke brandwonden direct kunnen worden gekoeld, maar voorkom brandwonden zoveel mogelijk.

Tips

• Heb je minder tijd of wil je iets minder uitdaging, rook dan de vis in een koekblik.