Waarom / doel van de activiteit
Ontdek in twee opkomsten de natuur rond het clubhuis met al je zintuigen en maak een voelpad voor bezoekers.
Beschrijving van de activiteit
Themaverhaal welpen
Mowgli en Shanti komen bij de Emaarate ruïne en zien daar een bijzondere bezoeker uit Japan. Akela stelt hem voor als Samoerai, een natuurontdekker die onderzoekt of de Nederlandse natuur net zo veel geheimen heeft als de Japanse. Samoerai vraagt de welpen hem te helpen door goed te kijken, ruiken, voelen en luisteren.
De bezoeker draagt een Scoutingdas en is vernoemd naar zijn overgrootvader, een echte Japanse samoerai. Deze krijger moest niet alleen sterk zijn, maar vooral goed kunnen opletten. Om zich in de natuur te verbergen en gevaar snel op te merken, leerde hij al zijn zintuigen gebruiken. Hij luisterde naar zachte geluiden, rook verborgen geuren, voelde verschillen tussen bladeren, stenen en schors en zag kleuren die anderen voorbijliepen.
Die kennis is in de familie doorgegeven. Nu is Samoerai een paar weken in Nederland met een opdracht van Scouting in Japan: onderzoeken of de Nederlandse natuur net zo veel te ontdekken biedt als de Japanse. Omdat de welpen vaak buiten spelen en hun omgeving goed kennen, vraagt hij hen te helpen als natuuronderzoekers.
Opbouw van de activiteit
Deze activiteit bestaat uit twee opkomsten. Tijdens de eerste ontdekken de welpen de natuur met hun zintuigen. In de tweede maken ze een voelpad en leiden ze bezoekers, zoals ouders of verzorgers, rond langs hun natuurvondsten.
Werk in nesten. Elk nest gaat met een leider naar een eigen stukje natuur. Kies bij voorkeur een afwisselend terrein met bomen, struiken, open stukken en veilige plekken om te zitten, zoeken en voelen.
Opkomst één: de natuur ontdekken
Startspel: bonsaiboom wisselen
Samoerai vertelt over de bijzondere bonsaibomen in Japan, die langzaam groeien en zorgvuldig worden verzorgd. In dit spel zijn bomen de veilige plekken.
Alle welpen kiezen een boom en houden die met één hand vast. Eén welp heeft geen boom en probeert een vrije boom te veroveren wanneer de anderen wisselen. Roept Samoerai ‘bonsai’, dan laat iedereen de boom los en zoekt een andere. Er mag maar één welp per boom staan. Wisselen de welpen te weinig, spreek dan af dat ze maximaal tien seconden bij dezelfde boom mogen blijven.
Startspel: bos en weiland
Baken een speelveld af met aan de ene kant het bos en aan de andere kant het weiland. Samoerai roept opdrachten zoals ‘bos’, ‘weiland’, ‘horen’ of ‘voelen’.
Bij ‘bos’ en ‘weiland’ rennen de welpen naar de juiste kant. Bij ‘horen’ staan ze stil en luisteren kort. Bij ‘voelen’ raken ze voorzichtig iets natuurlijks aan. Zo oefenen ze met snel reageren en goed waarnemen.
Naar het onderzoeksterrein
Samoerai neemt de welpen mee naar het natuurterrein. Loop in slingergang terwijl de welpen elkaars handen vasthouden. Onderweg lopen ze niet alleen over het pad, maar ook langs gras, bladeren, takken en struiken. Zo voelen en ruiken ze de natuur al voordat het onderzoek begint.
Op het terrein zijn vier gebieden met lint afgezet, met in het midden een centrale verzamelplek. Samoerai heeft een grote tas met onderzoeksmateriaal bij zich, waaronder het belangrijkste hulpmiddel: de natuurontdekkersspiekbrief.
De natuurontdekkersspiekbrief
Samoerai laat de spiekbrief zien met vier manieren om de natuur te onderzoeken:
- Kleuren: pak de kleurenkaart en verzamel zo veel mogelijk verschillende kleuren uit de natuur.
- Geuren: gebruik ‘kras en snuif’ om verborgen geuren te ontdekken.
- Dingen om aan te raken: zoek voorwerpen die verschillend aanvoelen, zoals ruw, glad, hard, zacht, nat, droog, rond of hoekig.
- Geluiden: ga stil zitten en luister naar de geluiden om je heen.
Elk nest gaat per opdracht met een leider naar een ander gebied en komt na elk fluitsignaal terug naar de centrale plek.
Kleuren zoeken
Samoerai vertelt dat de natuur meer kleuren heeft dan je op het eerste gezicht ziet. Elk nest krijgt een kleurenkaart en een dienblad of boomschijf. De welpen zoeken zo veel mogelijk verschillende kleuren en verzamelen bijvoorbeeld losse blaadjes, takjes, steentjes, veertjes of bloemetjes. Spreek af dat ze niets onnodig stuk maken.
Na ongeveer tien minuten fluit Samoerai. De nesten komen terug en leggen hun kleurenvondsten op een veilige plek.
Geuren zoeken
Samoerai vertelt dat sommige geuren van ver te ruiken zijn, terwijl andere verborgen zitten in bladeren, schors, aarde of planten. Door voorzichtig te wrijven of krassen komt de geur vrij. Dat noemt hij ‘kras en snuif’.
De nesten zoeken in een nieuw gebied zo veel mogelijk geuren. Ze wrijven voorzichtig over een blad, stukje schors, mos of aarde en ruiken eraan. Na ongeveer vijf minuten fluit Samoerai. De welpen zoeken een maatje, laten elkaar hun favoriete geur ruiken en keren terug naar de centrale plek.
Dingen om aan te raken
Samoerai haalt kaartjes met voelwoorden uit zijn tas, zoals ruw, glad, hard, zacht, prikkelig, donzig, nat, droog, rond en hoekig. De welpen zoeken bijpassende natuurvoorwerpen en leggen die op hun dienblad.
Samoerai vertelt dat je niet alleen met je handen voelt, maar met je hele huid. De welpen voelen voorzichtig met hun vingertoppen, handrug, wang of binnenkant van hun pols. Wie wil, sluit de ogen om beter te voelen.
Na ongeveer tien minuten fluit Samoerai. De nesten bekijken elkaars vondsten en raden in tweetallen welk voorwerp bij welk voelwoord hoort.
Geluiden luisteren
Samoerai vertelt dat de natuur vol geluiden zit die mensen vaak missen doordat ze praten, spelen of bewegen. Daarom luisteren de welpen naar het concert van de natuur.
Elk nest zoekt een rustige plek in een nieuw gebied. De welpen verspreiden zich, gaan stil zitten en luisteren. Wie wil, draagt een blinddoek of sluit af en toe de ogen. De leiding blijft zonder blinddoek en houdt toezicht.
Na ongeveer drie minuten fluit Samoerai. De welpen komen terug en vertellen welke geluiden ze hoorden.
Afsluiting van opkomst één
Samoerai bedankt de welpen en bespreekt hun ontdekkingen. Welke kleur viel op? Welke geur was lekker of vies? Welke aanraking verraste? Welk geluid hoorde je pas toen het echt stil was?
Samoerai kiest enkele vondsten voor zijn onderzoek naar de Nederlandse natuur. De overige vondsten mogen mee naar de nesthoek of terug de natuur in. Geef eventueel een natuurontdekkersspiekbriefje mee om thuis verder te zoeken.
Voor vertrek vertelt Samoerai dat het onderzoek nog niet klaar is. De volgende keer gebruiken de welpen hun ontdekkingen om een bijzonder voelpad voor bezoekers te maken.
Opkomst twee: het voelpad
Wanneer de welpen weer bij het clubhuis komen, staat de ongeduldige Samoerai al klaar om verder te onderzoeken. De leiding stelt voor eerst kort te spelen om weer in de sfeer te komen.
Tussenspel: kleurenestafette
Laat elk nest in een rij staan. De leiding noemt of toont een kleur op de kleurenkaart van de vorige keer. De voorste welp van elk nest zoekt zo snel mogelijk iets natuurlijks in die kleur en komt terug. Daarna is de volgende aan de beurt.
Tussenspel: levend natuurkwartet
Verdeel de groep in vier nesten. Elk nest krijgt een eigen hoek van het terrein, maakt daar met touw een cirkel en krijgt vier natuurvoorwerpen, zoals een dennenappel, tak, eikel en steen.
De nesten spelen levend kwartet en proberen bij andere nesten dezelfde natuurvoorwerpen te verzamelen. Spreek vooraf af of ze mogen rennen, lopen of sluipen.
Oefenen met voelen: natuur voeldoos
De welpen zitten in een kring. Samoerai vraagt wat ze de vorige keer ontdekten. Vandaag laten ze bezoekers hun ontdekkingen zien, ruiken, voelen en horen. Eerst oefenen ze nog eens met voelen.
Samoerai heeft voeldozen met natuurvondsten meegenomen, zoals een dennenappel, steen, tak, blad, schors of veer. Elk nest gaat apart zitten met een leider. De welpen voelen om de beurt zonder te kijken in de doos, raden wat erin zit en leggen uit waarom ze dat denken.
Het voelpad maken
Samoerai haalt de natuurontdekkersspiekbrief, touwen, vlaggetjes, wasknijpers en gekleurde draadjes uit zijn tas. Akela verdeelt de welpen in groepjes van drie of vier. Elk groepje krijgt een touw en markeermateriaal.
De groepjes zoeken een mooie plek en leggen of hangen hun touw als route. Het touw kan over de grond lopen, langs een boomstam gaan of door een struik slingeren. De leiding helpt waar nodig.
Langs het touw zoeken de welpen bijzondere natuurvondsten. Een opvallende kleur markeren ze bijvoorbeeld met een vlaggetje, een interessante geur met een wasknijper en een mooie luister- of voelplek met een draadje. Zo ontstaat een voelpad waar bezoekers kijken, ruiken, voelen en luisteren.
Elk groepje bedenkt een naam, zoals het ritselpad, sluipdoorpad, kruip-door-pad of geurenspoor. Wie eerder klaar is, kan alvast een ander pad proberen en tips geven.
Bezoekers ontvangen
Tijdens de pauze of het drinkmoment komen de bezoekers aan. Samoerai heet iedereen welkom met een korte kijkopdracht. Iedere bezoeker pakt ongemerkt iets kleins uit de natuur en geeft dit door aan de rechterbuur. Op het teken zoekt iedereen een tweede voorwerp dat er precies hetzelfde uitziet.
Bespreek hoe moeilijk dat is. Bladeren lijken op elkaar, maar verschillen toch, net als stenen, takjes en bloemen. Samoerai legt uit dat je pas echt goed kijkt als je de tijd neemt.
Rondleiding over het voelpad
Samoerai vertelt dat de welpen een voelpad hebben gemaakt. Elke bezoeker loopt met een welp langs het touw en gebruikt de zintuigen. Bij elk vlaggetje, draadje of elke wasknijper vertelt de welp wat daar te ontdekken is.
Bezoekers lopen eerst het pad van hun eigen gids en kunnen daarna andere voelpaden proberen. Ook welpen, leiding en andere bezoekers mogen elkaar rondleiden.
Afsluiting
Verzamel iedereen op de centrale plek. Vraag wat de bezoekers ontdekten dat ze normaal niet zouden opmerken. Laat de welpen vertellen welke vondst, geur, kleur, aanraking of reactie ze het leukst vonden.
Daarna ruimen de welpen en bezoekers samen de voelpaden op. Samoerai bedankt iedereen voor het onderzoek. Dankzij de welpen kan Scouting in Japan horen hoeveel er in de Nederlandse natuur te ontdekken valt. Sluit de opkomst op de gebruikelijke manier af.
Benodigd materiaal
- Kleding of attribuut voor de Samoerai
- Eventueel een brief van de Samoerai als je geen themapersonage gebruikt (zie bijlagen)
- Bedekkende kleding, tekenwerend middel, tekenpincet of -pen, en tekenregistratieformulier
Voor opkomst een
- Gekleurd lint om terreintjes af te zetten
- Grote tas eventueel met japanse tekens
- Grote natuurontdekkersspiekbrief (zie bijlage)
- Kleurenkaarten (zie bijlage)
- 4 dienbladen of boomschijven om voorwerpen op te verzamelen
- Een doos om alle voorwerpen uiteindelijk in te doen
- Voor alle jeugdleden een blinddoek of das
- Voor iedereen een kaartje met aanrakingen (zie bijlage)
- Voor iedereen een natuurontdekkersspiekbriefje (zie bijlage)
- Uitnodiging voor de opkomst
Voor opkomst twee
- Meerdere dozen
- Stukjes stof (bijvoorbeeld een mouw van oude blouse)
- Schaar
- Verschillende natuurvoorwerpen, zoals een dennenappel, steen, tak, blad of dierenvacht
- Tas
- Grote touwen
- Kleine vlaggen
- Wasknijpers
- Gekleurde draadjes
Veiligheid
- Controleer het terrein vooraf op gevaarlijke plekken, afval, of prikkende planten.
- Laat welpen voorzichtig ruiken en voelen en spreek af dat ze niets uit de natuur eten.
- Houd rekening met teken wanneer je een bosactiviteit doet. Draag bijvoorbeeld bedekkende kleding of gebruik je een tekenwerend middel. Na afloop controleer je elkaar op teken, verwijder je een teek direct met een tekenpincet en registreer je de beet. Kijk voor meer informatie in het veiligheidsblad Teken.
Tips
- Deze activiteit is geschikt voor SCENES labelterreinen, die duurzaam worden beheerd. Je kunt beide opkomsten daar achter elkaar uitvoeren voor een goed gevulde middag.
- Lees het verhaal vooraf met het leidingteam en spreek af wie Samoerai speelt. Gebruik eventueel zijn brief als je geen themapersonage wilt inzetten.
- Het onderzoeksterrein hoeft niet klein te zijn. Denk aan vier vlakken van 10 bij 10 meter, samen 400 m².
- Kies een gevarieerd natuurterrein dicht bij het clubhuis om looptijd te besparen.
- Laat de welpen lekker struinen, maar voorkom dat ze onnodig planten beschadigen of dieren verstoren.
- Verdeel de groep over de beschikbare leiding. Laat bij voorkeur met elk nest een leider meegaan en houd de subgroepen op maximaal tien welpen.
- Wil je vooral met voelen aan de slag in één kortere activiteit? Kies dan voor Het gevoel van de jungle.