Waarom / doel van de activiteit

Ontdek in 2 opkomsten de natuur rond het clubhuis met al je zintuigen en maak een voelpad voor bezoekers.

Beschrijving van de activiteit

Themaverhaal

Mowgli en Shanti komen bij de Emaarate ruïne en zien daar een bijzondere bezoeker uit Japan. Akela stelt de bezoeker voor als de Samoerai natuurontdekker, die onderzoekt of de Nederlandse natuur net zo veel geheimen heeft als de Japanse natuur. De Samoerai vraagt de welpen om te helpen door goed te kijken, ruiken, voelen en luisteren.

Mowgli en Shanti komen bij de Emaarate ruïne en zien dat Akela bezoek heeft gekregen van een reiziger uit Japan. De bezoeker draagt een Scoutingdas en stelt zich voor als Samoerai, een natuurontdekker die is vernoemd naar zijn overgrootvader. Die overgrootvader was een echte Japanse samoerai: een krijger die niet alleen sterk moest zijn, maar vooral goed moest kunnen opletten.

Samoerai vertelt dat een krijger zich in de natuur moest kunnen verbergen en gevaar snel moest opmerken. Daarom leerde zijn overgrootvader om met al zijn zintuigen naar de natuur te kijken. Hij luisterde naar zachte geluiden, rook verborgen geuren, voelde verschil tussen bladeren, stenen en schors en zag kleuren die anderen zomaar voorbijliepen.

Die kennis is in de familie doorgegeven. Nu is Samoerai een paar weken in Nederland met een opdracht van Scouting in Japan. Hij onderzoekt of er in de Nederlandse natuur net zo veel te ontdekken valt als in de Japanse natuur. De welpen spelen vaak buiten en kennen de omgeving goed, dus vraagt Samoerai of zij hem willen helpen als natuuronderzoekers.

Opbouw van de activiteit

Deze activiteit bestaat uit twee opkomsten. In de eerste opkomst ontdekken de welpen de natuur met hun zintuigen. In de tweede opkomst maken ze een voelpad en leiden ze bezoekers, zoals ouders of verzorgers, rond langs hun natuurvondsten.

Werk in nesten. Elk nest gaat met een leider op pad naar een eigen stukje natuur. Gebruik bij voorkeur een afwisselend terrein met bomen, struiken, open stukken en genoeg veilige plekken om te zitten, zoeken en voelen.

Opkomst één: de natuur ontdekken

Startspel: bonsaiboom wisselen

De Samoerai vertelt dat in Japan bijzondere bonsaibomen groeien. Deze bomen groeien langzaam en worden zorgvuldig verzorgd. Bij dit spel zijn de bomen de veilige plekken.

Alle welpen kiezen een boom en houden die met één hand vast. Eén welp heeft geen boom en probeert een vrije boom te veroveren wanneer de anderen wisselen. Roept de Samoerai “bonsai”, dan laat iedereen de boom los en zoekt direct een andere boom. Er mag steeds maar één welp bij een boom staan. Wisselen de welpen te weinig, spreek dan af dat ze maximaal tien seconden bij dezelfde boom mogen blijven.

Startspel: bos en weiland

Baken een speelveld af. De ene kant is het bos, de andere kant is het weiland. De Samoerai roept steeds een opdracht, zoals “bos”, “weiland”, “horen” of “voelen”.

Bij “bos” en “weiland” rennen de welpen naar de juiste kant. Bij “horen” staan ze stil en luisteren ze kort. Bij “voelen” raken ze voorzichtig iets natuurlijks in de buurt aan. Zo oefenen de welpen alvast met snel reageren en goed waarnemen.

Naar het onderzoeksterrein

De Samoerai neemt de welpen mee naar het natuurterrein. Loop in slingergang, waarbij de welpen elkaars handen vasthouden. Onderweg lopen ze niet alleen over het pad, maar ook langs gras, bladeren, takken en struiken. Zo voelen en ruiken ze de natuur al voordat het onderzoek begint.

Op het terrein liggen vier gebieden klaar. Die zijn met lint afgezet. In het midden is een centrale plek waar de groep steeds verzamelt. De Samoerai heeft een grote tas bij zich. Daarin zitten de spullen voor het onderzoek, met als belangrijkste hulpmiddel de natuurontdekkersspiekbrief.

De natuurontdekkersspiekbrief

De Samoerai laat de spiekbrief zien. Daarop staan de vier manieren waarop de welpen de natuur gaan onderzoeken:

• Kleuren: pak de kleurenkaart en verzamel zo veel mogelijk verschillende kleuren uit de natuur.
• Geuren: gebruik ‘kras en snuif’ om verborgen geuren te ontdekken.
• Dingen om aan te raken: zoek voorwerpen die verschillend aanvoelen, zoals ruw, glad, hard, zacht, nat, droog, rond of hoekig.
• Geluiden: ga stil zitten en luister naar de geluiden om je heen.

De Samoerai legt uit dat elk nest steeds naar een ander gebied gaat. Per opdracht loopt er een leider mee. Na elk fluitsignaal komen de nesten terug naar de centrale plek.

Kleuren zoeken

De Samoerai vertelt dat de natuur veel meer kleuren heeft dan je in eerste instantie ziet. Elk nest krijgt een kleurenkaart en een dienblad of boomschijf. De welpen zoeken in hun gebied zo veel mogelijk verschillende kleuren uit de natuur.

Ze mogen bijvoorbeeld een los blaadje, takje, steentje, veertje of bloemetje verzamelen. Spreek af dat ze niets onnodig stuk maken. Na ongeveer tien minuten blaast de Samoerai op de fluit. De nesten komen terug en leggen hun kleurenvondsten op een veilige plek neer.

Geuren zoeken

De Samoerai vertelt dat sommige geuren al van ver te ruiken zijn, maar dat veel geuren verstopt zitten in bladeren, schors, aarde of planten. Door voorzichtig te wrijven of te krassen, komt de geur vrij. Dat noemt de Samoerai ‘kras en snuif’.

De nesten gaan naar een nieuw gebied en zoeken zo veel mogelijk geuren. Ze wrijven voorzichtig over een blad, stukje schors, mos of aarde en ruiken daarna. Na ongeveer vijf minuten fluit de Samoerai. De welpen zoeken een maatje en laten elkaar hun favoriete geur ruiken. Daarna komen ze terug naar de centrale plek.

Dingen om aan te raken

De Samoerai haalt kaartjes met voelwoorden uit de tas. Op de kaartjes staan woorden zoals ruw, glad, hard, zacht, prikkelig, donzig, nat, droog, rond en hoekig. De welpen zoeken natuurvoorwerpen die bij de woorden passen en leggen die op hun dienblad.

De Samoerai vertelt dat je niet alleen met je handen voelt, maar met je hele huid. De welpen kunnen voorzichtig voelen met hun vingertoppen, de rug van hun hand, hun wang of de binnenkant van hun pols. Wie dat wil, sluit de ogen om beter te voelen.

Na ongeveer tien minuten fluit de Samoerai. De nesten komen terug en bekijken elkaars vondsten. Laat de welpen in tweetallen raden welke vondst bij welk voelwoord hoort.

Geluiden luisteren

De Samoerai vertelt dat de natuur vol geluiden zit, maar dat mensen die vaak missen omdat ze praten, spelen of bewegen. Daarom gaan de welpen luisteren naar het concert van de natuur.

Elk nest zoekt een rustige plek in een nieuw gebied. De welpen verspreiden zich, gaan stil zitten en luisteren. Wie wil, doet een blinddoek voor of sluit af en toe de ogen. De leiding blijft zonder blinddoek en houdt toezicht. Na ongeveer drie minuten fluit de Samoerai. De welpen komen terug en vertellen welke geluiden ze hebben gehoord.

Afsluiting van opkomst één

De Samoerai bedankt de welpen voor hun hulp. Bespreek kort wat ze hebben ontdekt. Welke kleur viel op? Welke geur was lekker of juist vies? Welke aanraking voelde verrassend? Welk geluid hoorde je pas toen je echt stil was?

De Samoerai kiest enkele vondsten voor het onderzoek naar de Nederlandse natuur. De andere vondsten kunnen de welpen meenemen naar hun nesthoek of terugleggen in de natuur. Geef de welpen eventueel een natuurontdekkersspiekbriefje mee, zodat ze thuis verder kunnen zoeken.

Voor het vertrek vertelt de Samoerai dat het onderzoek nog niet klaar is. De volgende keer gaan de welpen hun ontdekkingen gebruiken om een bijzonder voelpad te maken voor bezoekers.

Opkomst twee: het voelpad

Als de welpen weer bij het clubhuis komen, staat de Samoerai al klaar. Die is ongeduldig en wil direct verder met het natuuronderzoek. De leiding stelt voor om eerst kort te spelen, zodat iedereen weer in de sfeer komt.

Tussenspel: kleurenestafette

Verdeel de welpen in nesten en laat elk nest in een rij staan. De leiding noemt of toont een kleur op de kleurenkaart van de vorige keer. De voorste welp van elk nest zoekt zo snel mogelijk iets natuurlijks in die kleur en komt terug. Daarna is de volgende welp aan de beurt.

Tussenspel: levend natuurkwartet

Verdeel de groep in vier nesten. Elk nest krijgt een eigen hoek van het terrein en maakt daar met touw een cirkel. Elk nest krijgt vier natuurvoorwerpen, zoals een dennenappel, tak, eikel en steen.

Daarna spelen de nesten levend kwartet. Ze proberen bij andere nesten dezelfde natuurvoorwerpen te verzamelen. Spreek vooraf af of er gerend, gelopen of geslopen mag worden.

Oefenen met voelen: natuur voeldoos

De welpen zitten in een kring. De Samoerai vraagt wat ze de vorige keer hebben ontdekt. Vandaag gaan de welpen die ontdekkingen laten zien, ruiken, voelen en horen aan bezoekers. Eerst oefenen ze zelf nog een keer met voelen.

De Samoerai heeft voeldozen meegenomen met natuurvondsten, zoals een dennenappel, steen, tak, blad, schors of veer. Elk nest gaat met een leider apart zitten. De welpen voelen om de beurt in de doos zonder te kijken. Ze raden wat ze voelen en beschrijven waarom ze dat denken.

Het voelpad maken

De Samoerai haalt de natuurontdekkersspiekbrief, touwen, vlaggetjes, wasknijpers en gekleurde draadjes uit de tas. Akela verdeelt de welpen in groepjes van drie of vier. Elk groepje krijgt een touw en markeermateriaal.

De groepjes zoeken een mooie plek in het terrein. Daar leggen of hangen ze hun touw als route. Het touw mag over de grond lopen, langs een boomstam gaan of door een struik slingeren. De leiding helpt waar dat nodig is.

Langs het touw zoeken de welpen bijzondere natuurvondsten. Bij een opvallende kleur plaatsen ze bijvoorbeeld een vlaggetje. Bij een interessante geur hangen ze een wasknijper. Bij een mooie plek om te luisteren of voelen gebruiken ze een draadje. Zo ontstaat een voelpad waarbij bezoekers kijken, ruiken, voelen en luisteren.

Elk groepje bedenkt een naam voor het voelpad, zoals het ritselpad, het sluipdoorpad, het kruip-door-pad of het geurenspoor. Groepjes die eerder klaar zijn, kunnen alvast elkaars pad proberen en tips geven.

Bezoekers ontvangen

Tijdens de pauze of het drinkmoment komen de bezoekers aan. De Samoerai heet iedereen welkom en doet eerst een korte kijkopdracht. Iedere bezoeker pakt iets kleins uit de natuur en laat dit aan niemand zien. Daarna geeft iedereen de vondst door aan de rechterbuur. Op het teken zoekt iedereen een tweede voorwerp dat er precies hetzelfde uitziet.

Bespreek kort hoe moeilijk dat is. Een blad lijkt op een ander blad, maar is toch net anders. Ook stenen, takjes en bloemen hebben kleine verschillen. De Samoerai legt uit dat je pas echt goed kijkt als je de tijd neemt.

Rondleiding over het voelpad

De Samoerai vertelt dat de welpen een voelpad hebben gemaakt. De bezoekers lopen met een welp langs het touw en gebruiken hun zintuigen. Bij elk vlaggetje, draadje of elke wasknijper vertelt de welp wat daar te ontdekken is.

Laat bezoekers eerst het pad lopen van de welp die hen rondleidt. Daarna kunnen ze ook andere voelpaden proberen. Ook de welpen, leiding en andere bezoekers mogen elkaar rondleiden.

Afsluiting

Sluit af bij de centrale plek. Vraag kort wat de bezoekers hebben ontdekt dat ze normaal niet zouden opmerken. Laat ook de welpen vertellen welke vondst, geur, kleur, aanraking of reactie ze het leukst vonden.

Daarna ruimen de welpen met de bezoekers de voelpaden op. De Samoerai bedankt iedereen voor het onderzoek naar de Nederlandse natuur. Dankzij de welpen kan Scouting in Japan horen hoeveel er in de Nederlandse natuur te ontdekken valt. Sluit de opkomst op de gebruikelijke manier af.

Benodigd materiaal

• Kleding of attribuut voor de Samoerai
• Eventueel een brief van de Samoerai als je geen themapersonage gebruikt (zie bijlagen)
• Bedekkende kleding, tekenwerend middel, tekenpincet of -pen, en tekenregistratieformulier

Voor opkomst een

• Gekleurd lint om terreintjes af te zetten
• Grote tas eventueel met japanse tekens
• Grote natuurontdekkers spiekbrief
• Kleurenkaarten
• 4 dienbladen of boomschijven om voorwerpen op te verzamelen
• Een doos om alle voorwerpen uiteindelijk in te doen
• Voor alle jeugdleden een blinddoek of das
• Voor iedereen een kaartje met aanrakingen.
• Voor iedereen een natuurontdekkersspiekbriefje
• Uitnodiging voor de opkomst

Voor opkomst twee

• Meerdere dozen
• Stukjes stof (bijvoorbeeld een mouw van oude blouse)
• Schaar
• Verschillende voorwerpen uit de natuur, zoals dennenappel, steen, tak, blad, dierenvacht enzovoort
• Tas
• Grote touwen,
• Kleine vlaggen,
• Wasknijpers
• Gekleurde draadjes

Veiligheid

• Controleer het terrein vooraf op gevaarlijke plekken, afval, of prikkende planten.
• Laat welpen alleen voorzichtig ruiken en voelen. Spreek af dat ze niets eten uit de natuur.
• Houd rekening met teken wanneer je een bosactiviteit doet. Draag bijvoorbeeld bedekkende kleding of gebruik je een tekenwerend middel. Na afloop controleer je elkaar op teken, verwijder je een teek direct met een tekenpincet en registreer je de beet. Kijk voor meer informatie in het veiligheidsblad Teken.

Tips

• Deze activiteit is een mooie activiteit die op de SCENES labelterreinen te doen zijn. Dat zijn labelterreinen die op een duurzame manier beheerd worden. In die opzet kun je de beide delen achter elkaar uitvoeren en heb je een goed gevulde middag.
• Lees het verhaal vooraf met het leidingteam door en spreek af wie de Samoerai speelt. Als je niet met een themafiguur wilt werken, maak dan gebruik van een brief van de Samurai.
• Het gebied hoeft niet klein te zijn. Denk aan vlakken van 10 bij 10 meter, dus in totaal 400 m2.
• Kies een gevarieerd natuurterrein dicht bij het clubhuis, zodat er weinig looptijd verloren gaat.
• Laat de welpen lekker struinen, maar voorkom dat ze onnodig planten beschadigen of dieren verstoren.
• Verdeel de groep over het aantal beschikbare leiders. Het programma werkt het beste als er met iedere subgroep een leider mee gaat om de opdracht uit te voeren. Maar de subgroepjes niet groter dan 10 kinderen. Werk bij voorkeur met de bestaande nesten.