maandag, 07 maart 2022 12:48

Emotiekaarten

Beoordeel dit item
(0 stemmen)

Waarom / doel van de activiteit

Ontdek hoe je emoties herkent en ermee omgaat met vijf spelvormen over emoties en twee over conflicten, met behulp van emotiekaarten.

Beschrijving van de activiteit

De missie van Scouting is bijdragen aan de opvoeding van jongeren die een constructieve rol in de samenleving spelen en zo meebouwen aan een betere wereld.

Scouting helpt jongeren zich te ontwikkelen op vijf gebieden: sociaal, moreel, intellectueel, lichamelijk en emotioneel. Vooral emotionele ontwikkeling lijkt misschien abstract, maar Scouting speelt hierin een belangrijke rol.

Het herkennen, begrijpen en beheersen van je behoeften en emoties vergroot je zelfvertrouwen. Ook leer je de behoeften en emoties van anderen beter waarnemen en begrijpen, wat bijdraagt aan je emotionele intelligentie. Dit kaartspel biedt een leuke manier om de emotionele ontwikkeling van jongeren te stimuleren.

Ontdek jouw emoties - Postenspel (bevers en welpen)

Maak groepjes van 4 tot 6 scouts en vier posten: mime, situatie, vocabulaire en discussie. Verdeel de emotiekaarten willekeurig over de posten.

De groepjes gaan van post naar post en voeren telkens een opdracht uit. Leg afhankelijk van hun leeftijd vooraf uit wat een emotie is en geef voorbeelden (zie kaart Wat is een emotie?). Bij elke post verdienen ze een element dat met emoties te maken heeft, zoals woorden om een zin te vormen, een voorwerp of een puzzelstukje.

De verschillende posten

  • Mime: Om de beurt trekt iemand een emotiekaart en beeldt deze uit. Zodra iedereen aan de beurt is geweest, verdient het groepje een element.
  • Situatie: Leg de kaarten met de afbeelding naar beneden. Iemand trekt een kaart, waarna iedereen een situatie noemt waarin diegene deze emotie voelde. Daarna verdient het groepje een element.
  • Vocabulaire: De scouts noemen om de beurt een emotie die ze kennen en mogen elkaar helpen. Daarna verdienen ze een element.
  • Discussie: De leiding kiest een of meer ingewikkelde emoties. Het groepje beschrijft samen wat deze betekenen en verdient daarna een element.

Aan het einde presenteren alle groepjes hun verzamelde elementen, zodat iedereen ze kan zien.

Vraag in de afronding welke emoties de scouts vandaag hebben ontdekt. Welke emotie voelen ze op dit moment?

Ontdek jouw emoties - Mijn lijf (alle leeftijden)

Maak groepjes van 8 tot 12 personen en vorm een kring. Herinner iedereen aan de feedbackregels (zie kaart Respectvolle feedback).

Geef iedereen willekeurig een emotiekaart en tijd om deze te bekijken. Controleer of iedereen de emotie begrijpt en laat de deelnemers nadenken over hoe ze die in hun lichaam voelen, bijvoorbeeld als een brok in de maag, zweten, samengeknepen ogen, een gesloten mond, gebalde vuisten of tranen.

Na deze bedenktijd laat iedereen om de beurt de emotie zien en legt uit hoe die in het eigen lichaam tot uiting komt.

Help jongere deelnemers met lezen en het begrijpen van emoties. Heeft iemand moeite met uitleggen hoe een emotie voelt? Laat anderen vertellen wat zij voelen, zodat diegene kan aangeven of dit herkenbaar is. De spelleider kan ook voorbeelden geven van situaties waarin deze emotie voorkomt.

Afronding

Wordt dezelfde emotie door iedereen op dezelfde manier uitgedrukt? Wat zijn de verschillen? Is het belangrijk om emoties te uiten?

Benadruk dat iedereen emoties anders uit: de één trekt zich bij boosheid terug, terwijl een ander schreeuwt. Gevoelens onder woorden brengen helpt anderen te begrijpen wat je voelt en maakt het makkelijker om je emoties zelf te begrijpen en beheersen.

Ontdek jouw emoties - Elke situatie is anders (alle leeftijden)

Maak groepjes van 8 tot 12 personen. Vorm een halve cirkel en leg de emotiekaarten op de grond.

Een of meer deelnemers spelen een van deze situaties na:

  • Iemand valt en de anderen lachen.
  • Een scout maakt een tas klaar voor het kamp.
  • Op de laatste kampdag wacht een scout om opgehaald te worden.
  • Iemand helpt een ander een zware tas te dragen.
  • Twee mensen maken ruzie en een derde probeert te helpen.
  • Een groep speelt of praat samen en laat niemand anders meedoen.

Vraag spelers en toeschouwers een emotiekaart te kiezen die past bij hoe zij zich in de situatie van een personage zouden voelen. Laat hen hun gevoelens delen.

Kies situaties op basis van de beschikbare tijd of wat er in de groep speelt, zoals bespreekpunten, spanningen of goed nieuws. Benadruk dat iedereen emoties anders uit: de één trekt zich bij boosheid terug, terwijl een ander schreeuwt. Gevoelens onder woorden brengen helpt anderen te begrijpen wat je voelt en maakt het makkelijker om je emoties zelf te begrijpen en beheersen.

Nabespreking

De spelleider en deelnemers kunnen ook andere situaties voorstellen. Bespreek hoe dezelfde situatie bij iedereen andere emoties kan oproepen en dat er geen juiste of verkeerde manier is om emoties te ervaren.

Ontdek jouw emoties - De stemming (alle speltakken)

Speel met maximaal 20 personen. Verdeel grotere groepen in kleinere groepjes. Leg de kaarten zichtbaar neer en herinner iedereen aan de feedbackregels (zie kaart Respectvolle feedback).

Aan het begin van de opkomst kiest iedereen een emotiekaart die het beste bij de huidige stemming past. Ga in een kring zitten en leg de kaarten open voor de deelnemers neer. Kiezen twee personen dezelfde kaart, dan gaan ze naast elkaar zitten of geven ze de kaart tijdens het praten aan elkaar door.

Iedereen leest om de beurt de gekozen emotie voor en mag uitleggen waarom die kaart is gekozen.

Afronding

Herhaal de opdracht aan het einde van de opkomst om te ontdekken of de stemmingen zijn veranderd.

Deze eenvoudige, snelle werkvorm kun je bij elke bijeenkomst gebruiken om emoties geleidelijk beter te herkennen, uiten en rekening te houden met die van anderen. Je kunt ook een emotiewiel of een andere werkvorm gebruiken om emoties te duiden.

Ontdek jouw emoties - Ik hou wel/niet van (alle speltakken)

Maak groepjes van 8 tot 12 scouts. Leg de kaarten met de afbeeldingen naar boven op de grond en herinner iedereen aan de feedbackregels (zie kaart Respectvolle feedback).

Laat iedereen rondlopen en een emotiekaart kiezen die prettig voelt. Vervolgens kiest iedereen een emotie die diegene liever niet voelt. Vorm daarna een kring, zittend of staand.

Iedereen presenteert om de beurt een gekozen emotie en vertelt waarom die prettig of onprettig voelt. In een tweede ronde bespreken de deelnemers hun andere emotie.

Nabespreking

Vinden we allemaal dezelfde emoties prettig? Is er een emotie die de één prettig vindt en de ander niet? Wat kun je doen als je een emotie voelt die je niet prettig vindt?

Omgaan met conflicten - Partij kiezen (alle speltakken)

Iemand die niet bij het conflict betrokken is, neemt de rol van bemiddelaar op zich (zie kaart Animatiemarkeringen). Deze persoon kiest geen partij, maar helpt iedereen zich vrij uit te drukken, begeleidt het gesprek en zorgt dat alles soepel verloopt.

De bemiddelaar kiest een rustige, neutrale en veilige plek, weg van de grote groep. De betrokkenen vormen een kring. Herinner iedereen aan de regels voor luisteren en respect (zie de Kaart gids).

Leg uit dat iedereen vanuit eigen gevoelens spreekt en dat mensen dezelfde feiten verschillend kunnen ervaren (zie kaart Wat is een emotie?).

Activiteit

Bespreek eerst wat iedereen met het gesprek wil bereiken, zoals elkaar begrijpen, gehoord worden, spanningen verminderen of weer vrienden worden. Vraag bijvoorbeeld: "Wat zou je willen bereiken met dit gesprek?" of "Waarom nemen we de tijd om deze situatie te bespreken?"

De scouts vertellen om de beurt vanuit hun eigen gezichtspunt wat er is gebeurd. Ze proberen zich tot de feiten te beperken, zonder dat anderen hen onderbreken.

Vervolgens kiest iedereen een of meer emotiekaarten die passen bij de huidige gevoelens en licht deze toe, opnieuw zonder onderbrekingen.

De bemiddelaar controleert of iedereen de gedeelde emoties begrijpt en vraagt: "Wat heb je nodig om de situatie te verbeteren?" De scouts kiezen een behoeftenkaart en leggen hun keuze uit.

Als iedereen elkaars behoeften begrijpt, vertelt iedere deelnemer wat diegene zelf kan bijdragen aan het oplossen van het conflict.

De bemiddelaar controleert of iedereen de voorstellen begrijpt en ermee instemt.

Tip: Gebruik deze vorm van conflicthantering pas wanneer de spanning is afgenomen en er geen agressieve woordenwisselingen meer plaatsvinden.

Omgaan met conflicten - Postenspel (bevers en welpen)

Laat de groep in een kring zitten en leg de emotiekaarten met de afbeeldingen naar boven op de grond. De bemiddelaar herinnert iedereen aan de feedbackregels (zie kaart Respectvolle feedback).

Leg de probleemsituatie uit aan de hand van de feiten. Laat iedereen een kaart kiezen die de eigen emotie bij de situatie weergeeft. Benadruk dat gevoelens uiten zonder anderen te beschuldigen helpt om het probleem op te lossen.

Wie dat wil, mag om de beurt de eigen emotie kort toelichten, zonder reacties van anderen. Geef daarna alle gekozen kaarten aan de begeleider.

De begeleider herhaalt de genoemde emoties en vraagt of deelnemers willen vertellen wat ze van de geuite gevoelens vinden. Leg vervolgens de behoeftenkaarten open op de grond.

Vraag aan kinderen: "Wat heb je nodig om je goed te voelen?"

Bij jongeren en volwassenen vraag je: "Wat hebben we nodig om de situatie in onze groep te verbeteren?" Laat hen een behoeftenkaart kiezen met het welzijn van de groep in gedachten.

Het uiten van emoties en behoeften vormt de eerste stap naar een oplossing. De begeleider helpt de groep vervolgens mogelijke oplossingen te bedenken.

Wat is een emotie?

Een emotie is een snelle lichamelijke reactie op iets wat je meemaakt. Je hersenen nemen via je zintuigen iets waar: je ziet, hoort, ruikt, proeft of voelt iets. Daarna reageert je lichaam vanzelf.

Dat merk je bijvoorbeeld aan je gezichtsuitdrukking, een knoop in je maag, gebalde vuisten, tranen, lachen of zweten. Emoties vertellen je wat er gebeurt en hoe je lichaam daarop reageert.

Emoties helpen je te reageren op situaties. Angst kan ervoor zorgen dat je vlucht, verstijft of jezelf beschermt. Woede kan energie geven om grenzen aan te geven. Vreugde helpt contact te maken met anderen.

Je leert emoties geleidelijk beter herkennen en beheersen. Iets wat eerst spannend is, kan later minder heftig voelen doordat je hersenen leren dat een sterke reactie niet altijd nodig is.

Kinderen en jongeren ontwikkelen zich hierin nog volop. Daardoor kunnen hun emoties soms sterker of sneller naar buiten komen dan bij volwassenen. Door gevoelens te herkennen en benoemen, leren ze beter omgaan met hun eigen emoties en die van anderen begrijpen.

Emoties uitgelegd aan kinderen

Een emotie is een reactie van je lichaam op iets wat je meemaakt.

Je hersenen merken iets op dat je ziet, hoort, ruikt, proeft of voelt. Daarna reageert je lichaam. Die reactie heet een emotie.

Stel je voor: een grote hond rent op je af. Je schrikt, je hart klopt sneller en je wilt wegrennen. Dat is angst.

Of je gaat je vrienden zien en denkt aan wat jullie gaan doen. Je krijgt energie, praat sneller of beweegt meer. Dat is opwinding of blijheid.

Soms voelt een emotie zo sterk dat het lijkt alsof die de baas is. Je schreeuwt, huilt of reageert boos voordat je goed nadenkt. Door te oefenen leer je emoties herkennen, benoemen en rustig uiten.

Feedbackregels

Groepsafspraken

Spreken voor een groep vraagt zelfvertrouwen. Zorg daarom voor een veilige sfeer waarin iedereen zich vrij en zonder oordeel kan uiten. Spreek vooraf deze regels af:

  • Ik respecteer wat anderen zeggen.
  • Ik luister naar anderen.
  • Ik steek mijn hand op of wacht op mijn beurt als ik iets wil zeggen.
  • Ik praat over wat IK voel zonder iemand anders erbij te betrekken.

Pas de regels zo nodig aan de groep aan en schrijf ze op een bord, zodat iedereen ze tijdens de activiteiten kan zien.

Kringgesprek

Laat iedereen in een kring staan. Zo voelt iedereen zich gelijkwaardig, kan iedereen elkaar zien en horen en ontstaat ruimte om met elkaar te praten en ervaringen te delen.

De praatstok

Gebruik eventueel een praatstok om iedereen om de beurt aan het woord te laten. Alleen wie de stok vasthoudt, mag praten en geeft het woord letterlijk door aan een ander. Zo wordt ook zichtbaar dat iedereen de kans krijgt iets te zeggen.

Gespreksleider

De gespreksleider is een volwaardig lid van de kring en zorgt voor een soepel verloop van het gesprek door:

  • Net als de anderen te luisteren zonder te oordelen.
  • Ervoor te zorgen dat ieders woorden worden gerespecteerd.
  • Iedereen de kans te geven aan het woord te komen.
  • De afgesproken regels te bewaken.

Bemiddelaar

De bemiddelaar zorgt voor een goed verloop van het gesprek door:

  • De dialoog tussen betrokkenen te bevorderen met actief en respectvol luisteren en te helpen emoties en gevoelens onder woorden te brengen.
  • Ervoor te zorgen dat ieders standpunt wordt gerespecteerd.
  • Neutraal te blijven in het conflict.
  • De betrokkenen te helpen voorstellen voor een oplossing te doen.
  • Erop toe te zien dat iedereen bereid is de gemaakte afspraken na te komen.

Bron

lesscouts.be

Benodigd materiaal

  • Emotiekaarten en spelbeschrijvingen (zie bijgevoegde PDF)
  • Behoeftenkaarten (zie bijgevoegde PDF)
  • Eventueel een praatstok
  • Eventueel een bord om de groepsafspraken zichtbaar te maken

Aanvullende informatie

Lees 4924 keer Laatst aangepast op zondag, 15 november 2026 17:47
Log in om reacties te plaatsen