Waarom / doel van de activiteit

Bouw verschillende kookvuren en ontdek welk vuur het prettigst, zuinigst en snelst kookt.

Beschrijving van de activiteit

Niet ieder kookvuur werkt hetzelfde. De vorm en hoogte bepalen hoeveel lucht het vuur krijgt, hoe gemakkelijk je hout toevoegt en hoe prettig je bij de pan kunt. De scouts bouwen in ploegen een greppelvuur, tafelvuur of kribvuur. Iedere ploeg bereidt daarna hetzelfde eenvoudige eenpansgerecht, zodat de resultaten goed te vergelijken zijn.

Leg eerst de drie vuurvormen uit.

Greppelvuur

Graaf een ondiepe, langwerpige greppel in stevige, onbegroeide grond. Leg de greppel in de richting van de wind, zodat de lucht door de greppel naar het vuur stroomt. Stook het vuur onder in de greppel en zet de pan op een stevig rooster boven de opening. Dit vuur is snel te maken en ligt beschut, maar verstoort de bodem en mag daarom alleen worden aangelegd met toestemming van de terreinbeheerder.

Tafelvuur

Bouw een stevige, verhoogde tafel van pionierhout of gebruik een geschikte vuurstandaard. Leg hierop een vuurvaste bak of een voldoende dikke laag aangestampte aarde of zand. Boven het vuur komt een stevig rooster voor de pan. Een tafelvuur beschermt de ondergrond en zorgt voor een prettige werkhoogte, maar de constructie moet stevig blijven wanneer iemand ertegenaan stoot.

Kribvuur

Plaats twee stevige X-vormige bokken ongeveer een meter uit elkaar. Leg daartussen balkjes die samen een verhoogd bed vormen en dek dit af met een vuurvaste bak of een dikke laag aarde of zand. Plaats langs de zijkanten stevige balken waarop het rooster rust. Een kribvuur biedt veel werkruimte en is geschikt om langere tijd op te koken, maar kost meer tijd en materiaal om te bouwen.

Aan de slag

Verdeel de scouts over drie ploegen en wijs iedere ploeg een vuurvorm toe. Laat hen binnen de ploeg taken verdelen, zoals bouwen, hout voorbereiden, vuur onderhouden, koken en waarnemingen bijhouden. Geef iedere ploeg dezelfde hoeveelheid droog hout en dezelfde ingrediënten.

Laat de ploegen hun vuur onder begeleiding bouwen en aansteken. Zodra er een gelijkmatig vuur of een bed van hete kolen ligt, bereiden ze een eenvoudige groente-bonensoep. Gebruik per ploeg ongeveer 500 gram soepgroenten, één blik tomatenblokjes, één blik bonen, anderhalve liter groentebouillon en kruiden. Serveer de soep eventueel met brood.

Laat de ploegen tijdens het koken bijhouden hoeveel tijd en hout ze nodig hebben. Let ook op het gemak waarmee ze de warmte kunnen regelen, hout kunnen toevoegen en veilig bij de pan kunnen werken. Het gaat niet om welke ploeg het snelst klaar is, maar om wat de scouts van de verschillende vuurvormen ontdekken.

Proef na afloop samen de gerechten. Bespreek welk vuur het gemakkelijkst te bouwen was, het minste hout gebruikte, de beste werkhouding bood en de warmte het gelijkmatigst verdeelde. Laat iedere ploeg uitleggen voor welke kampsituatie hun vuurvorm het geschiktst is.

Benodigd materiaal

Vuurplaatsen en stoken

• Pionierhout en pioniertouw
• X-bokken
• Scheppen
• Vuurvaste onderlagen
• Kookroosters
• Tondel en aanmaakhout
• Droog, onbehandeld brandhout
• Aansteekmateriaal
• Hittebestendige handschoenen

Koken

• Kookpannen met deksel
• Pollepels
• Snijplanken en keukenmessen
• Maatbekers en blikopeners
• Eetgerei
• Schoonmaakmateriaal

Ingrediënten per ploeg

• 500 gram soepgroenten
• 1 blik tomatenblokjes
• 1 blik bonen
• 1,5 liter groentebouillon
• Kruiden
• Brood

Algemeen

• Weegschaal
• Stopwatch
• Papier en pennen
• Blusmateriaal
• EHBO-koffer met brandwondenkompressen

Veiligheid

• Denk altijd aan blusmaterialen (water / zand / poederblusser) en het voorkomen van brandwonden.
• Let er zeker door de extra uitdaging op dat alle ploegen uiteindelijk een voedzame maaltijd hebben kunnen bereiden. Help dus een ploeg wanneer deze echt achter beginnen te lopen. Het is voor het moraal en de gezondheid belangrijk dat iedereen een volwaardige maaltijd krijgt.
• Check het stookbeleid van Scouting Nederland en stem het gebruik van open vuur af met het terreinbeheer en lokale regels.
• Controleer voordat je vuur maakt via Natuurbrandrisico.nl of open vuur op die locatie is toegestaan.

Tips

• Laat de teams na het koken bedenken hoe overgebleven ingrediënten later op kamp verwerkt kunnen worden, zodat handel, koken en voedselverspilling voorkomen bij elkaar komen.
• Verkoop op de markt verschillende soorten brandhout. Ploegen moeten met hun budget zowel geschikt aanmaakhout als hout voor veel warmte inkopen.
• Kijk voor verschillende recepten voor koken op kampvuur eens bij de tag Primitief koken.
• Wil je vooral thematisch koken en minder nadruk leggen op vuurtechnieken? Kies dan voor Vikingvuurkeuken.