Waarom / doel van de activiteit

Ontdek hoe slim dieren werktuigen gebruiken en probeer zelf met handige hulpmiddelen erwten, ballen en walnoten te verzamelen.

Beschrijving van de activiteit

Sterre en Steven komen terug van een reis naar Afrika. Daar hebben ze apen gezien en gehoord over de wetenschapper Jane Goodall. Zij leefde een tijd tussen chimpansees en ontdekte dat deze apen niet alleen slim zijn, maar ook werktuigen maken en gebruiken.

Chimpansees gebruiken bijvoorbeeld takjes om termieten te vangen. Ze zijn handig in peuteren, prikken en iets uit een smalle opening krijgen. Ze steken een takje in een termietenheuvel, wachten tot er termieten aan blijven hangen en trekken het takje daarna terug om de termieten op te eten. Tot deze ontdekking dachten veel mensen dat alleen mensen werktuigen gebruikten.

In deze activiteit ontdekken de bevers zelf hoe handig werktuigen kunnen zijn. Ze krijgen steeds een opdracht waarbij ze iets moeten pakken, verplaatsen of openmaken. Laat de bevers eerst zelf nadenken welk hulpmiddel handig kan zijn. Bespreek daarna kort wat goed werkte en waarom.

Opdracht 1: Erwten uit de fles halen

Vul een fles met gedroogde erwten en kikkererwten. Zorg dat de opening van de fles zo smal is dat de bevers de erwten er niet met hun hand uit kunnen halen. De fles mag ook niet worden omgedraaid.

Leg verschillende hulpmiddelen klaar, zoals satéprikkers, een vork, een lepel, een takje en een rietje. De bevers proberen zelf welk hulpmiddel het beste werkt. Het kan zijn dat voor kikkererwten een ander hulpmiddel handig is dan voor gedroogde erwten.

Opdracht 2: Ballen sorteren

Kraaien zijn slimme probleemoplossers. Ze kunnen goed leren hoe ze voorwerpen moeten verzamelen, verplaatsen en gebruiken.

Leg het lokaal of speelveld vol met ballenbakballen in verschillende kleuren. De bevers proberen de ballen zo snel mogelijk op kleur te sorteren.

Laat de bevers zelf bedenken hoe ze veel ballen tegelijk kunnen verplaatsen. Dat kan bijvoorbeeld met een doek, emmer, wasmand of de onderkant van hun scoutfit. Bespreek na afloop welke oplossing het snelst of handigst werkte.

Opdracht 3: Walnoten openen

Apen gebruiken soms stenen om noten open te slaan. Ze ontdekken welk hulpmiddel krachtig genoeg is om een harde noot te kraken.

Geef iedere bever een walnoot. Laat de bevers eerst zelf bedenken hoe ze de noot open kunnen krijgen.

Lukt het niet, geef dan een paar ideeën. Ze kunnen bijvoorbeeld een steen gebruiken, de noot voorzichtig onder hun voet leggen of de noot onder een stoelpoot leggen en daarna op de stoel gaan zitten. Zorg dat de leiding hierbij goed meekijkt.

Opdracht 4: Appel uit het water halen

Reigers gebruiken hun lange snavel om iets uit het water te pakken. Ze zijn handig in vissen, klemmen en precies mikken.

Vul een teil, emmer of lage bak met water en leg er appels of drijvende ballen in. De bevers halen ze uit het water zonder hun handen te gebruiken.

Leg hulpmiddelen klaar, zoals een soeplepel, tang, vergiet, twee stokjes, beker of schepnetje. Laat de bevers ontdekken waarmee ze het beste kunnen scheppen, duwen of klemmen. Bespreek kort welk hulpmiddel het handigst werkte.

Opdracht 5: Koekje van een afstand pakken

Olifanten gebruiken hun slurf als handig grijpgereedschap. Ze kunnen ermee trekken, duwen, tillen en iets van een afstand naar zich toe halen.

Leg een koekje, blokje of ander klein voorwerp net buiten bereik. De bevers blijven achter een lijn en halen het voorwerp naar zich toe zonder over de lijn te stappen.

Leg hulpmiddelen klaar, zoals een tak, pollepel, kartonnen koker, bezemsteel of touwtje met een lus. Laat de bevers ontdekken of duwen, trekken, haken of schuiven het beste werkt. Maak het moeilijker door het voorwerp verder weg te leggen of iets te kiezen dat snel wegrolt.

Benodigd materiaal

Voor opdracht 1: Erwten uit de fles halen

• Flessen met smalle opening
• Gedroogde erwten
• Kikkererwten
• Hulpmiddelen, zoals satéprikkers, vorken, lepels, takjes en rietjes

Voor opdracht 2: Ballen sorteren

• Ballenbakballen in verschillende kleuren
• Doeken
• Emmers of manden

Voor opdracht 3: Walnoten openen

• Walnoten
• Stenen
• Stevige stoelen of ander zwaar materiaal om walnoten voorzichtig mee te kraken

Voor opdracht 4: Appel uit het water halen

• Teil, emmer of lage bak met water
• Appels of drijvende ballen
• Hulpmiddelen, zoals soeplepel, tang, vergiet, twee stokjes, beker of schepnetje

Voor opdracht 5: Koekje van een afstand pakken

• Koekjes, blokjes of andere kleine voorwerpen
• Afzetlijn, bijvoorbeeld met tape, krijt of touw
• Hulpmiddelen, zoals tak, pollepel, kartonnen koker, bezemsteel of touwtje met een lus

Veiligheid

• Let op dat de erwten niet te klein zijn voor de rietjes waardoor ze kunnen worden opgezogen.
• Laat de walnoten kraken op een vaste plek waar de leiding overzicht houdt.

Tips

• Vraag bij een kinderopvang of kringloopwinkel naar ballenbakballen. Kijk ook tweedehands online of in een lokale weggeefgroep; vaak kun je ze goedkoop overnemen.
• In plaats van ballenbakballen kun je ook ander materiaal in verschillende kleuren of vormen gebruiken zoals blokken, lego of snoepjes.
• Maak de opdrachten makkelijker door per opdracht een paar duidelijke hulpmiddelen klaar te leggen en de bevers op weg te helpen met gerichte vragen.
• Gebruik je voor deze activiteit ballenbakballen? Doe dan ook Ballenbakbingo, waarin bevers dezelfde ballen gebruiken voor een actief zoek- en renspel.