Waarom / doel van de activiteit

Maak van rechte takken een grote mikadoset en speel daarna een spannend potje takado.

Beschrijving van de activiteit

Mikado ken je misschien als spel met dunne houten stokjes. Bij takado maken de deelnemers hun eigen grote mikadoset van takken uit de natuur. Eerst zoeken ze geschikt materiaal buiten. Daarna bewerken, versieren en testen ze hun eigen spelset.

Spreek vooraf af dat deelnemers alleen losse takken van de grond mogen verzamelen. Takken worden dus niet van levende bomen of struiken gehaald. Laat een voorbeeldtak zien, zodat iedereen weet welke lengte en dikte handig is.

Takken zoeken

Laat de deelnemers in nesten of ploegen zoeken naar rechte, droge takken. De takken moeten ongeveer even lang zijn en niet te dik. Een goede lengte is ongeveer 40 tot 60 centimeter, zodat de mikadoset duidelijk groter is dan een gewone set. Geef elk groepje de opdracht om meer takken te verzamelen dan nodig is. Niet elke tak is geschikt. Sommige takken zijn krom, broos of hebben te veel zijtakjes. Bespreek kort waarom bepaalde takken beter werken dan andere.

Terug bij het clubhuis leggen de deelnemers alle takken naast elkaar. Ze kiezen de beste takken uit en maken er een set van. Voor een kleine set zijn 20 tot 25 takken genoeg. Voor een grotere groep kun je meerdere sets laten maken. Laat de deelnemers de takken op ongeveer dezelfde lengte brengen. Bij welpen doet de leiding dit met een snoeischaar of zaag. Scouts en ouder kunnen dit zelf doen als ze veilig met gereedschap kunnen werken.

Takken bewerken

De deelnemers schuren scherpe randjes, splinters en uitstekende stukjes weg. Laat ze vooral de uiteinden goed glad maken. Zijtakjes en de schors kunnen worden verwijderd, zodat de takken netjes op elkaar kunnen vallen. Controleer daarna samen of de takken veilig genoeg zijn om mee te spelen. Takken met scherpe punten, splinters of scheuren worden extra geschuurd of uit de set gehaald.

Verdeel de takken in verschillende puntencategorieën. Geef elke categorie een eigen kleur of patroon. Je kunt bijvoorbeeld werken met ringen, stippen of strepen. Een eenvoudige puntentelling is:

• Eén speciale tak: 8 punten
• Vijf ringen: 5 punten
• Twee ringen: 2 punten
• De rest: 1 punt

Laat deelnemers zelf een herkenbaar ontwerp bedenken. Zo krijgt elke set een eigen karakter. Laat de verf drogen voordat het spel begint.

Takado spelen

Leg alle takken als bundel rechtop in één hand en laat ze los op de grond of op een tafel. De takken vallen door elkaar heen. Om de beurt probeert een deelnemer één tak weg te pakken zonder andere takken te bewegen. Beweegt er toch een andere tak, dan is de beurt voorbij. Lukt het om een tak weg te pakken, dan mag de deelnemer de punten houden. Speel door tot alle takken gepakt zijn. Tel daarna de punten bij elkaar op.

Afsluiting

Bespreek na het spelen welke takken goed werkten en welke minder handig waren. Vraag ook welke keuzes bij het maken van de set slim waren. Waren rechte takken beter? Werkten gladde takken fijner? Was de puntentelling eerlijk? Zo ontdekken de deelnemers hoe materiaalkeuze invloed heeft op een spel.

Themaverhaal welpen

Kaa vindt kronkelige takken prachtig, maar voor zijn nieuwe junglespel heeft hij juist rechte takken nodig. Samen met Ikki zoeken de welpen in de jungle naar stevige stokjes die niet breken. Mor helpt daarna om de takken mooie kleuren te geven, zodat iedereen direct ziet hoeveel punten ze waard zijn.

Benodigd materiaal

Voor het zoeken en selecteren

• Rechte, droge takken van ongeveer gelijke dikte
• Meetlint of voorbeeldtak

Voor het op maat maken en bewerken

• Snoeischaar, takkenschaar of kleine zaag
• Schuurpapier
• Eventueel: zakmessen voor oudere deelnemers

Voor het versieren en punten geven

• Potloden om markeringen voor te tekenen
• Verfstiften, houtskool of watervaste stiften
• Verf of verfstiften
• Kwasten
• Oude kranten, zeil of tafelkleed
• Bakjes water en doekjes

Voor het spelen en bewaren

• Eventueel: touw of een opbergzakje om de set te bewaren
• Eventueel: vernis of lijnolie om de takken later af te werken
• Eventueel: scoreformulier

Veiligheid

• Laat deelnemers alleen losse takken van de grond verzamelen en geen takken van levende bomen of struiken halen.
• Controleer alle takken op splinters, scherpe punten en losse stukjes voordat ermee gespeeld wordt.
• Laat jonge deelnemers niet zelf zagen of snijden; doe dit als leiding of gebruik vooraf op maat gemaakte takken.
• Spreek bij zakmessen duidelijk af hoe deelnemers afstand houden, van zich af snijden en rustig werken.

Tips

• Bij weinig tijd kan je kiezen voor versie waarbij de takken al op maat zijn en de deelnemers vooral schuren, versieren en spelen.
• Maak het uitdagender voor scouts en explorers door ze zelf de puntentelling, spelregels en vormgeving te laten ontwerpen.
• Laat elk nest of elke ploeg een eigen set maken en sluit af met een klein toernooi.
• Koppel de activiteit aan natuurkennis door deelnemers te laten onderzoeken van welke bomen de gevonden takken komen.