Waarom / doel van de activiteit
Ervaar hoe moeilijk het is om tijdens een vlucht steeds meer bezittingen achter te laten en bespreek welke gevoelens, aannames en vooroordelen daarbij een rol spelen.
Beschrijving van de activiteit
Stel je voor dat je plotseling je huis moet verlaten omdat het niet meer veilig is in je land. Wat neem je mee als je maar een paar spullen kunt dragen? En wat gebeurt er als je onderweg steeds meer moet achterlaten? In deze activiteit maken scouts en explorers aan de hand van een fictief verhaal moeilijke keuzes en gaan ze met elkaar in gesprek over vluchten, onzekerheid en vooroordelen.
Voorbereiding
Geef iedere deelnemer een pen en een vel papier. Vertel dat je een verhaal gaat voorlezen waarin de deelnemers zich voorstellen dat ze zelf moeten vluchten. Tijdens het verhaal krijgen ze opdrachten waarbij ze steeds meer bezittingen van hun lijst moeten schrappen.
Lees het onderstaande verhaal rustig voor. Pauzeer bij iedere vetgedrukte opdracht, zodat iedereen voldoende tijd heeft om een keuze te maken. Laat de deelnemers hun keuzes zelfstandig maken, zonder hierover te overleggen.
Het verhaal: Op de vlucht
Stel je voor dat er oorlog is geweest in Nederland. De nieuwe machthebbers hebben besloten dat mensen geen verenigingen of groepen meer mogen vormen. Ook Scouting is verboden. Omdat je lid bent van Scouting, ben je niet langer veilig en moet je het land ontvluchten.
Je weet niet of je ooit nog terug kunt komen. Daarom wil je zoveel mogelijk belangrijke spullen meenemen. Denk aan dingen die je nodig hebt, maar ook aan spullen met een bijzondere betekenis.
Schrijf de tien belangrijkste dingen op die je zou willen meenemen
Je hoort dat een visser mensen naar een veilig land kan brengen. Hij vraagt € 25.000 voor de overtocht en je mag alleen een kleine tas meenemen. Je begint geld te sparen en draagt je identiteitsbewijs en spaargeld altijd bij je, zelfs wanneer je slaapt.
Op een nacht hoor je plotseling een auto voor je huis stoppen. Er wordt hard op de deur gebonkt en iemand schreeuwt dat je moet opendoen. Je schrikt wakker, trekt haastig wat kleren aan en vlucht via een raam aan de achterkant van het huis. In de haast kun je maar vijf van je tien spullen meenemen.
Schrap vijf dingen van je lijst
Je rent door de donkere straten richting de haven. Er geldt een avondklok en je bent bang om ontdekt te worden. Uiteindelijk bereik je de visser, maar hij vertelt dat het nog te gevaarlijk is om uit te varen. Je moet wachten in een donkere container, samen met andere mensen die proberen te vluchten.
De volgende ochtend komt de visser terug. Hij wil betaald worden, maar je hebt nog niet genoeg geld gespaard. Hij zegt dat je alleen mee mag als je ook je twee waardevolste bezittingen afgeeft.
Schrap twee dingen van je lijst
Samen met de anderen sluip je naar de boot. Er zitten veel te veel mensen aan boord en er is nauwelijks ruimte om te bewegen. Eenmaal op zee wordt het weer steeds slechter. De golven slaan tegen de boot en verschillende mensen worden zeeziek. Iemand naast je moet overgeven op je tas, waardoor een van je overgebleven spullen onbruikbaar wordt.
Schrap één ding van je lijst
Na een lange en angstige tocht bereikt de boot eindelijk de kust. Het is donker en iedereen moet zo snel mogelijk van boord. Terwijl je over de gladde stenen rent, struikel je en verlies je opnieuw iets. Er is geen tijd om terug te gaan.
Schrap één ding van je lijst
Je rent achter de anderen aan, een donker bos in. Je bent uitgeput en je been doet pijn. Plotseling klinkt er een harde stem. Iemand roept iets in een taal die je niet begrijpt. Een felle zaklamp schijnt in je gezicht en even later word je door de politie meegenomen.
Op het politiebureau stellen agenten allerlei vragen. Je begrijpt nauwelijks wat ze zeggen. Met het beetje Engels dat je spreekt, probeer je uit te leggen wie je bent en waar je vandaan komt.
Uiteindelijk word je naar een andere ruimte gebracht. Je bent moe, bang en onzeker. Je hebt je land achtergelaten, bijna al je bezittingen verloren en weet niet wat er nu gaat gebeuren.
Je bent aangekomen in een ander land, maar of je daar mag blijven, is nog niet duidelijk.
Kijk naar het laatste voorwerp op je lijst. Waarom heb je juist dit voorwerp behouden?
Nabespreking
Geef de deelnemers na het verhaal even de tijd om hun gedachten te verzamelen. Laat iedereen die dat wil vertellen welk voorwerp er op de lijst is overgebleven en waarom.
Bespreek vervolgens met elkaar de ervaringen en gedachten die het verhaal oproept. Gebruik bijvoorbeeld de volgende vragen:
Hoe voelde het om eerst tien spullen te kiezen en er vervolgens steeds meer te moeten schrappen?
- Welke keuze vond je het moeilijkst en waarom?
- Welke gevoelens zou je kunnen ervaren als je niet weet of je ergens veilig kunt blijven?
- Welke aannames of vooroordelen bestaan er over mensen die vluchten? Waar komen die vandaan?
- Waarom is het belangrijk om niet alle vluchtelingen over één kam te scheren?
- Welke hulp zou je nodig hebben als je in een onbekend land aankomt?
- Wat kunnen wij als scouts doen om mensen die nieuw zijn in Nederland welkom te laten voelen?
Leg uit dat dit verhaal slechts één fictieve vluchtsituatie laat zien. Mensen vluchten om uiteenlopende redenen en hun ervaringen verschillen sterk. Niet iedereen maakt dezelfde gebeurtenissen mee of heeft dezelfde mogelijkheden en behoeften.
Sluit af met de vraag wat de deelnemers uit deze activiteit meenemen en of hun kijk op vluchtelingen is veranderd.
Benodigd materiaal
- Pen en papier voor iedere deelnemer
- Het verhaal om voor te lezen
Veiligheid
- Zorg voor een rustige, vertrouwde sfeer waarin deelnemers hun gedachten kunnen delen zonder daarop beoordeeld te worden.
- Houd rekening met deelnemers die zelf ervaringen hebben met oorlog of vluchten. Laat iedereen vrij om niet mee te doen of persoonlijke vragen over te slaan.
Tips
- Combineer de activiteit met persoonlijke verhalen van vluchtelingen om te laten zien dat iedere vluchtgeschiedenis anders is.
- Deze activiteit heeft betrekking op het duurzame ontwikkelingsdoel: Doel 16 Vrede, veiligheid en rechtvaardigheid.
- Ben je enthousiast over dit thema en/of wil je er meer over weten? Kijk dan op vrijheid.scouting.nl. Daar vind je onder andere het verhalenproject met verschillende persoonlijke verhalen van scouts die in de oorlog actief waren. Klik op het kaartje om te zien welke verhalen zich bij jou in de buurt hebben afgespeeld.