Waarom / doel van de activiteit

Speel een rollenspel over de komst van een asielcentrum en ontdek welke vragen, zorgen en kansen daarbij ontstaan.

Beschrijving van de activiteit

Laat jongeren kennismaken met de problematiek van vluchtelingen: mensen die op de vlucht zijn en elders een nieuw leven willen opbouwen. Door zich in verschillende standpunten te verplaatsen, ontdekken ze de mogelijkheden en moeilijkheden van dienstbaarheid.

Inleiding

Zorg dat de groep ongeveer in een kring zit, aan tafel of op de grond. Leg de jongeren de problematiek van asielzoekers uit aan de hand van het verhaal van Jelena. Lees de getuigenis voor en stel daarbij enkele vragen.

• Waarom vluchtte zij? Ken je andere redenen om te vluchten? (Oorlog, werkloosheid, hongersnood, homoseksualiteit, culturele conflicten, religieuze oorlogen...)
• Wordt het leven gemakkelijker nu ze gevlucht is? Hoe ziet haar toekomst eruit? Geef voorbeelden. (Er is veel onzekerheid en stress: mogen we wel blijven? Daarnaast kunnen vluchtelingen te maken krijgen met negatieve reacties en het gevaar op straat terecht te komen. Jelena heeft het geluk dat een familie voor haar zorgt.)
• Bespreek dat mensen om uiteenlopende redenen naar Nederland komen en vragen hier te mogen blijven, wonen en werken. Sommigen mogen blijven, anderen moeten Nederland verlaten. Dit kan schrijnende situaties opleveren waarin veel behoefte aan hulp bestaat.

Rollenspel

Om zich goed in te leven, kunnen de jongeren zich verkleden volgens hun rol: pastoor, asielzoeker, schooldirecteur, nationalist, wereldburger, ambtenaar of villabewoner. Het rollenspel speelt zich af in een dorp waar mogelijk een asielcentrum komt. De eerste vraag is: Mag of moet het asielcentrum er komen?

Geef iedere jongere een rol in het gesprek. Bij veel deelnemers kunnen meerdere jongeren samen één personage vertegenwoordigen. Als begeleider neem je zelf de rol van asielzoeker op. Laat iedereen kort aan de groep uitleggen welke rol en positie die vertegenwoordigt. Geef iedere deelnemer of groep een rolbeschrijving en een naamkaartje, zodat duidelijk blijft wie welke rol speelt.

De personages

• Asielzoeker (gespeeld door de begeleiding): Als begeleider speel je de asielzoeker, zodat je de moeilijkheden van de problematiek onder de aandacht kunt brengen. De asielzoeker wil dat het centrum er komt, maar kan zich ook verplaatsen in de tegenstanders. Net zoals de asielzoeker weinig weet over de dorpelingen, weten zij weinig over deze nieuwkomer. Daardoor spelen allerlei vooroordelen een rol.
  • Voorbeelden zijn dat asielzoekers criminelen zouden zijn, arm zijn en veel financiële steun nodig hebben (waardoor ze het dorp geld kosten), of geen recht op verblijf hebben omdat ze al een thuisland hebben. Maar ook de opvatting dat iedereen recht op verblijf heeft, inclusief economische vluchtelingen, kan ter discussie staan.
  • Als alle jongeren vóór het centrum zijn, kan de begeleider een kritischer perspectief inbrengen. Speel bijvoorbeeld een rijke Angolese man die vooral naar Nederland wil vanwege de nog betere levensomstandigheden.
• Pastoor: De pastoor probeert vanuit zijn christelijke geloof een positie te vinden. Dienstbaarheid en gastvrijheid tegenover vreemdelingen staan voorop. Jezus zocht ook de buitenstaanders in de maatschappij op, sloot niemand buiten en kwam op voor de zwaksten.
• Directeur van de school: De directeur maakt zich zorgen over de moeilijkheden die de komst van asielzoekers voor de school kan meebrengen. Hun kinderen moeten immers ook naar school, maar spreken aanvankelijk geen Nederlands. Dit kan lastig zijn voor henzelf, de leerkrachten en medeleerlingen. De directeur vreest dat het schoolniveau daalt. Bovendien zijn extra klassen en personeel nodig om de kinderen op te vangen.
• Inwoner 1, een wereldburger: Deze dorpsbewoner vindt dat wij het goed hebben en onze rijkdom moeten delen met mensen die het nodig hebben. We moeten openstaan voor mensen die het minder goed hebben, ook als dat ten koste gaat van onze eigen overvloedige rijkdom.
• Inwoner 2, een nationalist: Deze bewoner denkt vooral aan het eigen volk. 'Eigen volk eerst' is de leuze. We moeten eerst onze eigen problemen oplossen. Het is crisis en ook in Nederland zijn mensen die hulp nodig hebben. Zij gaan voor op vreemdelingen die asiel aanvragen.
• Inwoner 3, een ambtenaar: Deze bewoner vindt dat nieuwkomers ook rijkdom meebrengen. Niet alleen financieel, maar vooral sociaal, cultureel en religieus kunnen we veel van elkaar leren. De discussie moet daarom niet alleen over geld gaan, maar ook over wat we van elkaar kunnen leren en ervoor terugkrijgen.
• Inwoner 4, een villabewoner: Deze bewoner heeft geen probleem met asielzoekers zolang ze zich volledig aanpassen. Wij zijn volgens deze bewoner de 'betere' bevolking en kunnen niets van hen leren. Omdat zij hierheen komen, hoeven wij ons niet aan te passen of naar hen te luisteren. Willen ze blijven, dan moeten ze onze levenswijze en cultuur overnemen, zodat er niets verandert.

Deze rollen zijn sterk overdreven karikaturen van standpunten die in onze maatschappij voorkomen. Door hieraan vast te houden, ontdekken jongeren hoeveel verschillende posities er zijn en hoe lastig het is om een compromis te bereiken. Maak daarom duidelijk dat ze niet zomaar van hun personage mogen afwijken.

Wijs daarnaast een begeleider aan als bemiddelaar. Die leidt het gesprek, betrekt jongeren die weinig zeggen en stelt vragen aan personages met tegengestelde meningen.

Laat de jongeren argumenten bedenken voor of tegen het nieuwe centrum, vanuit hun eigen rol. De centrale vraag is: Waarom moet het centrum er wel of niet komen? Laat hen op elkaar reageren en tegenargumenten verzinnen. Zorg dat iedereen regelmatig aan bod komt.

Een compromis sluiten

In het tweede deel van het rollenspel kondigt de bemiddelaar aan dat het asielcentrum er definitief komt. Nu moeten de jongeren een compromis vinden over hoe het leven in het dorp verdergaat. Ze behouden hun rol, maar moeten ook wat water bij de wijn doen.

Gebruik hiervoor de volgende richtvragen

• Moet het een open of gesloten asielcentrum worden? Hoeveel vrijheid krijgen de asielzoekers? Mogen ze buiten het centrum komen en contact hebben met dorpelingen, of moeten ze binnen blijven? En mogen dorpelingen het centrum bezoeken, kennismaken en met de bewoners praten?
• Waar gaan de kinderen naar school? Op de dorpsschool, in het centrum of helemaal niet? Er is immers geen zekerheid dat ze in Nederland mogen blijven. Waarom zouden we dan die inspanning doen?
• Mogen de asielzoekers naar de kerk? En hoe zit het met moslims? Moeten we met hen in gesprek gaan of hen uitsluiten? Mogen we onderscheid maken tussen christenen en moslims?

Nabespreking

Het is belangrijk om na afloop uit het spel te stappen en weer jezelf te worden. Laat de jongeren hiervoor hun verkleedkleren uittrekken.

Vraag eerst hoe ze het rollenspel hebben ervaren. Hoe was het om hun rol te spelen? Ga daarna geleidelijk over naar hun eigen standpunten. Kon je je vinden in je rol? Waar had je moeite mee? En welke standpunten kon je wel begrijpen?

Rond het rollenspel af met de vraag hoe wij hier als christelijke gemeenschap mee moeten omgaan. Moeten we direct kiezen voor een open asielcentrum, of moeten we ook oog hebben voor de maatschappelijke zorgen die tijdens het spel naar voren kwamen?

Benodigd materiaal

• Eventueel feiten over asielzoekers zoals hoeeveel er naar Nederland komen, waar ze vandaan komen, of wat ze reden is dat ze asiel aanvragen.

Tips

• Ben je enthousiast over dit thema of wil je er meer over weten? Kijk dan op vrijheid.scouting.nl. Daar vind je onder andere het verhalenproject met persoonlijke verhalen van scouts die tijdens de oorlog actief waren. Klik op de kaart om te ontdekken welke verhalen zich bij jou in de buurt hebben afgespeeld.